Γράφει η Αγγελική Κοτσάμπαση, @myreadside_adventures
Η Αντιγόνη Τσίτσιλα γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Θεσσαλονίκη. Το 2001 αποφοίτησε από το Τμήμα Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης του Α.Π.Θ. Το 2007 πήρε το μεταπτυχιακό της δίπλωμα από την Παιδαγωγική Σχολή Φλώρινας στη Σχολική Παιδαγωγική- Διδακτική Μεθοδολογία. Έχει συμμετάσχει σε εκπαιδευτικά συνέδρια και ημερίδες ως ομιλήτρια, ενώ εργασίες της έχουν δημοσιευτεί σε εκπαιδευτικά περιοδικά και πρακτικά συνεδρίων. Έχει παρακολουθήσει σεμινάριο δημιουργικής γραφής στην αστυνομική αφήγηση.
Το βιβλίο “Παγιδευμένοι στις σκιές” ουσιαστικά πραγματεύεται τα παιδικά τραύματα και πως αυτά επηρεάζουν τις επιλογές μας, κατά πόσο πιστεύετε πως είναι εύκολο ένας άνθρωπος να τα ξεπεράσει και να εξελιχθεί στην καλύτερη εκδοχή του;
Χαίρομαι που έχετε αυτή την αίσθηση σε ό,τι αφορά το κύριο θέμα του βιβλίου. Εξαρχής ήθελα να γράψω μια ιστορία στην οποία το έγκλημα θα είναι η αφορμή για να μιλήσω για το θέμα των παιδικών τραυμάτων, την δυναμική των σχέσεων που αναπτύσσονται σε μια δυσλειτουργική οικογένεια και τις παθογένειες της κοινωνίας. Θεωρώ ότι μέσα από το κουκούλι που λέγεται οικογένεια, βγαίνουν και τα υποψήφια θύματα αλλά και οι εν δυνάμει θύτες. Από εκεί ξεκινάνε όλα. Η υπερβολική αγάπη που πνίγει ένα παιδί και δεν το αφήνει να ανοίξει τα φτερά του, αλλά και η έλλειψη αγάπης που τρώει σαν σαράκι κάθε ίχνος αυτοπεποίθησης και αυτοεκτίμησης και οδηγεί σε επιλογές στην ενήλικη ζωή που αναπαράγουν τα πρότυπα συμπεριφοράς με τα οποία έχουν μεγαλώσει.
Πιστεύω ότι το μεγαλύτερο λαχείο στη ζωή ενός ανθρώπου είναι το σε ποια οικογένεια θα γεννηθεί και κάτω από ποιες συνθήκες θα μεγαλώσει. Για τους πιο άτυχους ανθρώπους απαιτείται μεγαλύτερος προσωπικός αγώνας και δουλειά με τον εαυτό τους για την επούλωση των τραυμάτων τους. Δεν είναι εύκολο να ξεπεράσει κανείς τις πληγές που έχουν γράψει στην ψυχή μας, δεν είναι όμως και ακατόρθωτο. Εξάλλου και μέσα από τις προσωπικές ιστορίες των χαρακτήρων του βιβλίου φαίνεται αυτός ο αγώνας και η δύναμη που πρέπει να έχουν οι άνθρωποι μέσα τους. Κάποιοι τα καταφέρνουν καλύτερα, κάποιοι όχι τόσο, όπως συμβαίνει και στη ζωή.
Φαίνεται πως έχετε κάνει αρκετή έρευνα για πολλά από τα νομικά θέματα που περιγράφετε στο βιβλίο. Που βρήκατε τις απαραίτητες πληροφορίες;
Όσο και αν πρόκειται για ένα κείμενο μυθοπλασίας, για μένα ήταν απαράβατος κανόνας τα αστυνομικά και νομικά στοιχεία του βιβλίου να ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. Δεν ήθελα για χάρη της πλοκής για παράδειγμα, να κάνω υπερβάσεις ή να γράψω ανακρίβειες. Οι αστυνομικές και νομικές διαδικασίες που αφορούν την έρευνα ενός φόνου, προσπάθησα να έχουν μια λογική πορεία και μια «επιστημονικότητα», όπως θα συνέβαινε και στην έρευνα μιας αληθινής δολοφονίας. Αφιέρωσα πολλές ώρες έρευνας στο διαδίκτυο, διασταυρώνοντας μια και δυο φορές τις πηγές και όταν επρόκειτο για κάτι πολύ «εξειδικευμένο», συμβουλευόμουν την αδερφή μου που έχει σπουδάσει νομική και έναν οικογενειακό φίλο που είναι στην αστυνομία. Σαν αναγνώστρια η αναληθοφάνεια και τα αφηγηματικά κενά στις αστυνομικές ιστορίες δεν μου αρέσουν, οπότε προσπάθησα να μην υποπέσω σε αντίστοιχα λάθη και χαίρομαι που αυτό έχει αναγνωριστεί από τους αναγνώστες.
Η πλοκή του βιβλίου διαδραματίζεται στη Θεσσαλονίκη, μιλήστε μας για τη ζωή σας στη γενέτειρα σας.
Η Θεσσαλονίκη δεν είναι μόνο η γενέτειρά μου, αλλά εδώ έχω ζήσει όλα τα χρόνια της ζωής μου, αν εξαιρέσεις ένα διάστημα δέκα μηνών που έζησα στο νησί της Σάμου, όπου ήταν ο πρώτος μου διορισμός ως εκπαιδευτικός. Μένω στην ίδια πολυκατοικία από τότε που γεννήθηκα στην περιοχή της Άνω Τούμπας, για αυτό και οι τόσες επιρροές στο βιβλίο. Ήθελα να συμπεριλάβω στην ατμόσφαιρα του βιβλίου, τον τόπο που διαδραματίζεται η ιστορία. Η γραφή είναι αρκετές φορές καθρέφτης των βιωμάτων μας και ο τόπος για μένα αποκτά χαρακτήρα, γίνεται μέρος της ιστορίας. Συνοικίες, δρόμοι, γεύσεις, νυχτοπερπατήματα, νοοτροπία των ανθρώπων που κινούνται στη συγκεκριμένη πόλη. Μόνο στη θάλασσα και στο λιμάνι που αγαπώ πολύ, δεν έχω γράψει κάποια σκηνή και απορώ με τον εαυτό μου, αλλά υπόσχομαι να επανορθώσω στο μέλλον.
Ποια είναι τα βιβλία και οι συγγραφείς που επηρέασαν το αναγνωστικό σας γούστο;
Τα αναγνωστικά μου γούστα δεν έχουν αλλάξει πολύ κατά την πάροδο όλων αυτών των ετών. Διαβάζω κατά κύριο λόγο βιβλία αστυνομικά, κοινωνικά και ψυχολογικά θρίλερ, ενώ τελευταία έχουν μπει στη ζωή μου τα διηγήματα και οι νουβέλες, αντίστοιχου ύφους και θεματολογίας και δεν σας κρύβω ότι ήταν για μένα μια πολύ ευχάριστη ανακάλυψη. Νομίζω ότι μια από τις επόμενες προκλήσεις για μένα θα είναι να γράψω κάτι σε αυτές τις φόρμες. Από τις πρώτες συγγραφείς που διάβασα και με έκαναν να στραφώ σε αυτό το είδος της λογοτεχνίας ήταν η Minette Walters, η James P.D. και η Ruth Rendell. Δεν ξέρω αν είναι τυχαίο το γεγονός ότι πρόκειται για γυναίκες συγγραφείς του αστυνομικού.
Τα κοινωνικά δίκτυα έχουν μπει για τα καλά στη ζωή μας. Κατά πόσο πιστεύετε επηρεάζουν την προώθηση των βιβλίων και τη γνωριμία με νέους συγγραφείς;
Τα κοινωνικά δίκτυα είναι πλέον το κυριότερο μέσο διαφήμισης και προώθησης αγαθών και υπηρεσιών , οπότε και τα βιβλία δε θα αποτελούσαν εξαίρεση. Ειδικά για τους νέους και πρωτοεμφανιζόμενους συγγραφείς είναι ίσως το μόνο μέσο για να τους γνωρίσουν οι αναγνώστες. Οι αναγνώστες βέβαια έχουν να επιλέξουν ανάμεσα σε πολλούς συγγραφείς, ίσως αναλογικά περισσότερους από το ποσοστό των ανθρώπων που διαβάζουν συστηματικά. Και υπάρχει πάντα η επιφύλαξη και η δυσπιστία με την οποία αντιμετωπίζεται ένα νέο όνομα και μάλιστα Έλληνα συγγραφέα, ένας μικρός εκδοτικός οίκος. Σε αυτό το σημείο έρχεται να προστεθεί στην εξίσωση και ο τρόπος με τον οποίο ο κάθε συγγραφέας προωθεί τον εαυτό και το έργο του, πόσο επικοινωνιακός και εξωστρεφής είναι ο ίδιος και πολλά άλλα. Σαν αναγνώστρια έχω διαβάσει εξαιρετικά βιβλία νέων Ελλήνων συγγραφέων που έχουν μείνει σχεδόν στην αφάνεια, και άλλα όχι τόσο καλά, σύμφωνα με το προσωπικό μου γούστο και κριτήριο που ακούστηκαν και διαβάστηκαν πολύ περισσότερο. Θα αναδειχθούν πολλά μικρά διαμάντια, αλλά πολλά θα μείνουν για πάντα θαμμένα. Στο τέλος όμως οφείλω να ομολογήσω ότι χωρίς την προβολή από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης τα λογοτεχνικά διαμάντια που θα έμεναν στα πίσω ράφια των βιβλιοπωλείων και δε θα το αναζητούσε κανείς, θα ήταν πολύ περισσότερα.
Πείτε μας λίγα λόγια για τις συγγραφικές σας συνήθειες. Έχετε κάποια ρουτίνα που ακολουθείτε όταν έρχεται η έμπνευση κι αρχίζετε το γράψιμο;
Δεν έχω κάποια συγκεκριμένη ρουτίνα, και κυρίως δεν έχω σταθερό πρόγραμμα συγγραφής. Δεν θεωρώ τον εαυτό μου επαγγελματία συγγραφέα, καθώς δεν βιοπορίζομαι από τη συγγραφή. Γράφω όταν έχω χρόνο (ανάμεσα στην εργασία μου και στις υποχρεώσεις της οικογένειας με τρία παιδιά) και κυρίως διάθεση. Γράφω όταν έρχεται αυτός ο καταιγισμός σκέψεων, ιδεών, διαλόγων που δεν μου επιτρέπουν να κάνω διαφορετικά. Χορεύουν λέξεις και εικόνες μέσα στο κεφάλι μου, ξεπηδούν σκηνές, νέοι χαρακτήρες και πρέπει κάπως να ηρεμήσουν και αυτοί και εγώ. Όλα τα παραπάνω μπορεί να έρθουν οποιαδήποτε στιγμή της ημέρας, αλλά το γράψιμο γίνεται το βράδυ, όταν όλοι έχουν πέσει για ύπνο, επικρατεί απόλυτη ησυχία, ώστε να είμαι συγκεντρωμένη. Έχει τύχει να ξαπλώσω να κοιμηθώ και να σηκωθώ να ανοίξω τον υπολογιστή και να γράφω το ξημέρωμα, γιατί η ιστορία έτρεχε μέσα στο μυαλό μου και θα με άφηνε άυπνη ούτως ή άλλως. Άλλα όλος αυτός ο δημιουργικός οίστρος δεν είναι καθημερινός. Ίσως να έρχεται πιο συχνά από ό,τι μπορώ να ανταποκριθώ λόγω υποχρεώσεων και κούρασης. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι το βιβλίο μου "Παγιδευμένοι στις σκιές" γράφτηκε την εποχή της πανδημίας. Ο αναγκαστικός εγκλεισμός στο σπίτι, η έλλειψη οποιασδήποτε δραστηριότητας τόσο δικής μου όσο και των παιδιών και η ανάγκη το μυαλό να δημιουργήσει και να ξεφύγει από τηρουτίνα, συνετέλεσαν ώστε αυτή η ιδέα που είχα στο μυαλό μου να μπορέσει να ολοκληρωθεί.
Μόλις εκδόθηκε το καινούργιο σας βιβλίο, μιλήστε μας λίγο γι' αυτό.
Το καινούριο μου βιβλίο είναι ένα παιδικό εικονογραφημένο βιβλίο και λέγεται "Είναι εντάξει!". Αναφέρεται στα συναισθήματα, στην αναγνώριση, έκφραση και αποδοχή όλων των συναισθημάτων με τρόπο τέτοιο που να μην νιώθουμε ενοχές, να μην ντρεπόμαστε για αυτά που νιώθουμε και να μην καταπιεζόμαστε. Να λέμε "Είναι εντάξει αυτό που νιώθω ό,τι και αν είναι αυτό. Αν είναι ευχάριστο συναίσθημα ας το χαρώ, ας το απολαύσω. Αν είναι δυσάρεστο, πάλι είναι εντάξει, γιατί είναι κάτι δικό μου. Το σώμα μου, η καρδιά μου κάτι θέλει να μου πει, ας το ακούσω, ας το αντιμετωπίσω". Το αγαπώ για το θέμα του και το μήνυμα που περνάει όχι μόνο στα παιδιά, αλλά και σε μας τους μεγάλους. Σας ευχαριστώ για τη φιλοξενία και τις πολύ ενδιαφέρουσες ερωτήσεις.
Κι εμείς σας ευχαριστούμε για την όμορφη κουβέντα.
Μπορείτε να βρείτε το βιβλίο της Αντιγόνης Τσίτσιλα "Παγιδευμένοι στις σκιές" που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πνοή εδώ: https://www.ekdoseispnoi.gr/product/παγιδευμένοι-στις-σκιές/
Και το βιβλίο “Είναι εντάξει” που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις