Το παραμύθι -για μικρούς και μεγάλους- "Ο Νέμοντας και το πελώριο κάστρο" της Βένιας Αντωνίου κυκλοφόρησε τον Μάρτιο από τις εκδόσεις Μελτέμι (https://meltemibooks.gr/product/nemontas/). Είναι μια ιστορία για το bullying, τη διαφορετικότητα και την αποδοχή. Μια ιστορία για το πώς η αγάπη μπορεί να γίνει το πιο δυνατό καταφύγιο. Γιατί η πραγματική δύναμη δεν είναι να νικάς αλλά να προστατεύεις. Η Ροδαμάνθη Σοφικίτου @greek_studyholic μίλησε με τη συγγραφέα του βιβλίου Βένια Αντωνίου καθώς και με τον εικονογράφο του Μάνο Ατζαράκη.
Πώς γεννήθηκε η ιδέα για το παραμύθι «Ο Νέμοντας και το πελώριο κάστρο»;
Βένια: O «Νέμοντας και το πελώριο κάστρο» ήρθε στη ζωή μου ξαφνικά ένα πρωί. Θυμάμαι πως μόλις ξύπνησα, στο μυαλό μου υπήρχαν διάχυτες εικόνες και κομμάτια μιας ιστορίας που ήθελα να ενώσω. Μετά από καιρό κατάφερα να αφηγηθώ την ιστορία που είχα ονειρευτεί.
Τι συμβολίζει ο ήρωας Νέμοντας και ποια μηνύματα θέλατε να περάσετε στα παιδιά;
Βένια: Ο Νέμοντας είναι ένα πλάσμα που αντιμετωπίζει μπούλινγκ, επειδή είναι διαφορετικό από τα υπόλοιπα πλάσματα της κοινωνίας όπου ζει. Είναι γκρι, ασυνήθιστα μεγαλόσωμος και με κινητικές δυσκολίες. Η ευαισθησία του γίνεται η δύναμή του στην προσπάθεια να συνυπάρξει αρμονικά με τα όντα της ακρογιαλιάς. Μας δείχνει ότι αξίζει να προσπαθείς να ξεπεράσεις τα εμπόδια που συναντάς στον δρόμο σου – όσο μεγάλα κι αν είναι, και μετά να ανοίγεις δρόμους και να φτιάχνεις μονοπάτια για πλάσματα που χρειάζονται στήριξη. Ο Νέμοντας δεν καταφέρνει να εξαλείψει τη βία και τη σκληρότητα. Απογοητεύεται, βυθίζεται στη θλίψη, θυμώνει, εξοργίζεται, αλλά δεν τα παρατάει. Συνεχίζει, κάθε φορά λίγο πιο δυνατός και πιο σοφός, να κάνει άλλοτε μικρά και άλλοτε μεγαλύτερα βήματα προς μια κοινωνία που θα αποδέχεται όλα τα μέλη της και η βάση της θα είναι η αγάπη. Αξίζει να προσπαθούμε να φωτίζουμε τα σκοτάδια, να μοιραζόμαστε συναισθήματα και εμπειρίες, γιατί η καλοσύνη –όταν επιμένουμε σε αυτήν- γίνεται μεταδοτική.
Ο τίτλος της σειράς «Τα παιδιά τα φέρνει η γιαγιά» είναι ιδιαίτερα πρωτότυπος, οπότε θα ήθελα να ρωτήσω πώς προέκυψε;
Βένια: Στον τίτλο της σειράς βρίσκεται, για μένα, η ουσία της ζωής. Η ιστορία του Νέμοντα, αυτές που θα ακολουθήσουν, αλλά και η δική μου και η δική σας έχουν κάτι κοινό: τη γιαγιά. Ήταν μια έμπνευση της στιγμής που επέμενε πολύ και… κέρδισε.
Πόσο επηρέασαν οι σπουδές σας στη Φιλοσοφική και την ψυχολογία τη συγγραφή παιδικής λογοτεχνίας;
Βένια: Από πολύ μικρή ηλικία έπλαθα ιστορίες και ταξίδευα νοερά συνέχεια. Πάντα μου άρεσε να γράφω. Οι σπουδές μου στη Φιλοσοφική ήταν απλώς μια φυσική συνέχεια.
Πώς είναι η διαδικασία συγγραφής ενός παιδικού παραμυθιού για εσάς; Έχει δυσκολίες;
Βένια: Είναι ένα φανταστικό ταξίδι! Νομίζω πως προσωπικά υπηρετώ την έμπνευση. Τη σέβομαι απόλυτα και επιδιώκω να βουτάω στα βαθιά για να καταλαβαίνω τα «πώς και τα «γιατί» των ηρώων. Είναι υπέροχο να περιπλανιέσαι σε νέους κόσμους, να συναντάς πλάσματα στα οποία σε πήγε η φαντασία σου και μετά να λες τις ιστορίες τους.
Ποιες είναι οι μεγαλύτερες προκλήσεις, λοιπόν, όταν γράφετε για παιδιά;
Βένια: Ήθελα να γράψω παραμύθια για μικρούς και μεγάλους. Να αφηγηθώ ιστορίες που θα γίνουν αφετηρίες για προσωπικά ταξίδια. Ο κάθε αναγνώστης νομίζω πως διαβάζει διαφορετικά την ίδια ιστορία – και μάλιστα διαφορετικά ο ίδιος σε άλλη φάση της ζωής του. Και είναι πολύ ενδιαφέρον να επανέρχεσαι ξανά και ξανά και να βλέπεις πράγματα που δεν τα είχες παρατηρήσει καν ή τα είχες δει με άλλο μάτι. Η πρόκληση είναι ουσιαστικά αν θα καταφέρω να ανταποκριθώ σε ό,τι υπαγορεύει η έμπνευση με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.
Καταλαβαίνω από τα λεγόμενά σας πως παίζει σημαντικό ρόλο σε σας η έμπνευση στη συγγραφή βιβλίων. Τι ρόλο παίζει η φαντασία και τι η παιδαγωγική προσέγγιση στο έργο σας;
Βένια: Τον κυρίαρχο ρόλο τον έχει η φαντασία. Βασική επιδίωξη είναι να διαβάσουν, να ακούσουν ή να δουν μια ενδιαφέρουσα ιστορία. Τα υπόλοιπα έρχονται αλλά και «χτίζονται» στην πορεία. Γιατί και οι αποδέκτες με έναν τρόπο γίνονται -αν το θέλουν- συνδημιουργοί.
Συμφωνώ απόλυτα! Υπάρχουν συγγραφείς ή παραμύθια που σας έχουν επηρεάσει;
Βένια: Νομίζω πως κυρίως έχω επηρεαστεί από τις ανθρώπινες σχέσεις, από τη διαρκή παρατήρηση και την περιέργεια να ανακαλύπτω τι βρίσκεται πίσω από συμπεριφορές και αντιδράσεις.
Πώς προέκυψε η συνεργασία σας ως δημιουργικό δίδυμο;
Β: Με τον Μάνο γνωριστήκαμε το 2012 στην Κρήτη και από τότε πορευόμαστε μαζί. Είναι ο ιδανικός συνεργάτης για μένα, γιατί υπάρχει αρμονία και δημιουργική σύνθεση. Μαζί δημιουργήσαμε το Travel Diary –ταξιδιωτικές ταινίες μικρού μήκους. Έχει εικονογραφήσει το παραμύθι και έχει δημιουργήσει την animated εκδοχή του.
Μ: Βασική προϋπόθεση είναι ότι ταιριάζουμε πάρα πολύ σαν άνθρωποι. Δεν είμαστε ίδιοι, αλλά είμαστε τρομερά συμβατοί. Και συνεννοούμαστε πάντα πάρα πολύ εύκολα για το οτιδήποτε. Δεν μπορώ επομένως να σκεφτώ καλύτερες συνθήκες για συνεργασία. Ήταν απόλυτα οργανικό και απλά λειτουργεί.
Με ποιον τρόπο συνδυάζεται η συγγραφή με την εικονογράφηση και την animation εκδοχή του βιβλίου;
Β: Έγραψα την ιστορία και τα υπόλοιπα οφείλονται στον Μάνο. Ήμουν σίγουρη ότι τόσο η εικονογράφηση όσο και η animated εκδοχή του παραμυθιού θα μου άρεσαν πολύ. Η κοινή οπτική θεωρώ πως έπαιξε καθοριστικό ρόλο στο αρμονικό αποτέλεσμα.
Μ: Η animated εκδοχή ήταν μια ιδέα δική μου, καθώς θεώρησα ότι ήταν ένας αρκετά πρωτότυπος τρόπος οπτικοακουστικής παρουσίασης ενός βιβλίου. Κάτι λίγο παραπάνω από ένα audio book.
Πόσο σημαντική είναι σε σας η εικόνα σε ένα παιδικό βιβλίο σήμερα;
Μ: Πολύ. Γιατί θέτει ένα αρχικό οπτικό πλαίσιο στο μυαλό του παιδιού, για όλα αυτά που διαβάζει στο βιβλίο, και ταυτόχρονα του κινητοποιεί τη φαντασία να πλάσει κι άλλες εικόνες με το μυαλό του και μέσω αυτών, να φτιάξει τη δική του εκδοχή της ιστορίας, η οποία θα είναι κάθε φορά και λίγο διαφορετική.
Το Travel Diary έχει κινηματογραφική αισθητική, οπότε θα ήθελα να σας ρωτήσω πώς επηρεάζει αυτό τη δημιουργία ενός παραμυθιού;
Μ: Θεωρώ τον κινηματογράφο το πιο πλήρες και πλούσιο μέσο οπτικοακουστικής έκφρασης, αλλά και πρόκλησης συναισθημάτων στον θεατή. Στόχος μας με το Travel Diary δεν είναι απλώς να μεταφέρουμε εικόνες από τα μέρη που επισκεπτόμαστε, μαζί με κάποιες πληροφορίες για αυτά, αλλά να μεταφέρουμε τον θεατή στα μέρη αυτά και να τον κάνουμε να αισθανθεί το πώς είναι να βρίσκεται εκεί. Αντίστοιχα και ένα παραμύθι, πάντα πρέπει να έχει ως στόχο, μεταξύ άλλων, την πρόκληση συναισθημάτων στον αναγνώστη. Άλλωστε μιλάμε για την πιο αγνή μορφή storytelling. Η κινηματογραφική αισθητική λοιπόν εξυπηρετεί ιδανικά τον σκοπό αυτόν.
Υπάρχουν κοινά στοιχεία ανάμεσα στα ταξίδια σας και στις ιστορίες που δημιουργείτε;
Βένια: Το παραμύθι μας θα έλεγα πως είναι και ταξιδιωτικό! Η Αέλια με τον Νέμοντα κάνουν ένα μεγάλο ταξίδι στον κόσμο για να έρθουν πιο κοντά αλλά και να γνωρίσουν, τελικά, καλύτερα τον εαυτό τους. Οπότε, ναι, τα ταξίδια είναι πάντα στο μυαλό μας.
Πώς είναι να δουλεύετε μαζί σε τόσο διαφορετικά projects (δημοσιογραφία, ταξίδια, παιδικά βιβλία);
Β: Σκεφτείτε ότι ο Μάνος καταφέρνει να συνδυάσει τη δικηγορία με τη σκηνοθεσία, το μοντάζ και γενικότερα τη δημιουργία ταξιδιωτικών βίντεο και εκπομπών. Για μένα είναι πιο εύκολο καθώς είναι πιο… συμβατά μεταξύ τους.
Μ: Είναι πολύ φυσικό και οργανικό. Πηγάζει από την καλή μεταξύ μας επικοινωνία. Και μας αρέσει να δοκιμάζουμε νέους τρόπους δημιουργικής έκφρασης.
Πώς πιστεύετε ότι ένα παραμύθι μπορεί να επηρεάσει τη σκέψη και τα συναισθήματα ενός παιδιού;
Βένια: Ένα παραμύθι μπορεί να ταξιδέψει τα παιδιά, να κινητοποιήσει τη φαντασία τους, να τα κάνει να σκεφτούν, να αναρωτηθούν και να ρωτήσουν, να εξερευνήσουν τα συναισθήματα και τον εσωτερικό τους κόσμο.
Τι θα θέλατε να κρατήσουν τα παιδιά (και οι γονείς φυσικά) από το βιβλίο σας;
Βένια: Ότι όλοι είμαστε διαφορετικοί και αυτή είναι η δύναμή μας: η μοναδικότητά μας. Να αποδεχόμαστε, να αγαπάμε και να βοηθάμε.
Να περιμένουμε συνέχεια στις περιπέτειες του Νέμοντα;
Βένια: Θέλουμε η ιστορία του Νέμοντα να είναι μόνο η αρχή και να αφηγηθούμε κι άλλες ιστορίες.
Υπάρχουν σχέδια για νέα βιβλία ή άλλες δημιουργικές δουλειές;
Βένια: Είμαστε σε φάση οργάνωσης ταξιδιών για να έχουμε νέο υλικό για το κανάλι μας στο YouTube αλλά και για την επόμενη τηλεοπτική σεζόν.
Ευχαριστούμε θερμά και τους δύο για αυτή την τόσο ενδιαφέρουσα συνέντευξη!
Η Βένια Αντωνίου είναι πτυχιούχος της Φιλοσοφικής Σχολής Αθηνών και έχει πραγματοποιήσει μεταπτυχιακές σπουδές στην Επικοινωνία και τη νέα Δημοσιογραφία (MA Communication and New Journalism). Είναι, επίσης, απόφοιτη σχολής δημοσιογραφίας και έχει παρακολουθήσει πολυάριθμα σεμινάρια ψυχολογίας. Έχει εργαστεί ως φιλόλογος στον χώρο της εκπαίδευσης, και εργάζεται ως δημοσιογράφος στον έντυπο και ηλεκτρονικό τύπο. Μαζί με τον Μάνο Ατζαράκη έχουν δημιουργήσει το Travel Diary – ταξιδιωτικές ταινίες μικρού μήκους. "Ο Νέμοντας και το πελώριο κάστρο" είναι το πρώτο βιβλίο της σειράς "Τα παιδιά τα φέρνει η γιαγιά" και το πρώτο παραμύθι της Βένιας.
Ο Μάνος Ατζαράκης σπούδασε Νομική στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και είναι δικηγόρος, μέλος του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών. Μαζί με τη Βένια Αντωνίου έχουν δημιουργήσει το Travel Diary, μια ταξιδιωτική εκπομπή με κινηματογραφική αισθητική, η οποία έχει προβληθεί τηλεοπτικά. Επιπλέον, όλα τα ταξιδιωτικά τους βίντεο είναι διαθέσιμα στο κανάλι του Travel Diary στο YouTube. Ασχολείται επίσης με την εικονογράφηση, την κινηματογράφηση, το μοντάζ και τη γραφιστική. Έχει εικονογραφήσει το παραμύθι «Ο Νέμοντας και το πελώριο κάστρο» και έχει δημιουργήσει την animated version του.
Μπορείτε να δείτε το κανάλι τους στο YouTube εδώ https://www.youtube.com/traveldiarygreece