Γράφει η Σοφία Αργυρόπαις, @silverchildsbooks
Τον Δεκέμβρη του 2026 θα λάβει χώρα στην Ηλιούπολη η 5η πανελλήνια συνάντηση λεσχών ανάγνωσης. Διοργανώνεται από πέντε βασικές λέσχες και τους συντονιστές τους όπως κάθε διαλεσχική. Είναι ο συγγραφέας Κώστας Αρκουδέας, η Βιβή Γεωργαντοπούλου (Degas, Βιβλιοταξιδευτές του Νότου, Λεσχη Βιβλίου Αλίμου και τις Σπειροειδώς Ανέρπουσες),η Ρένα Σαμαρά-Μάινα (Φιλαναγνωσίας Κομοτηνής),η Σοφία Γιαννακάκη (Λέσχη Ανάγνωσης Ηλιούπολης) και η Παναγιώτα Μπαλοπούλου (Επέκεινα Χώρα). Η συνάντηση θα πραγματοποιηθεί το πρώτο σαββατοκύριακο του Δεκέμβρίου στο Δημοτικό Θέατρο Ηλιούπολης “Μίκης Θεοδωράκης” και θα έχει τίτλο “Τη γλώσσα μου έδωσαν ελληνική: οι περιπέτειες του μεταφραστή και ο σύγχρονος αναγνώστης” αγγίζοντας έτσι το μεγάλο θέμα της λογοτεχνικής μετάφρασης κι υπότιτλο “Η μετάφραση ως διαμεσολάβηση. Οι διαπολιτισμικές γλωσσικές γέφυρες. Οι συγκλίνουσες αναγνώσεις στις λέσχες”.
Θα συζητηθούν συνολικά οκτώ βιβλία, τέσσερα βιβλία αναφοράς και τέσσερα βιβλία δορυφόροι, που συνομιλούν μεταξύ τους. Τα βιβλία αναφοράς είναι τα εξής:
- Ουίλιαμ Φώκνερ, “Η βουή και η μανία” (ή “Ο αχός και το πάθος”) από οποιαδήποτε έκδοση,
- Κλαρίσε Λισπέκτορ, “Η ώρα του αστεριού”, Εκδόσεις Αντίποδες,
- Ίνγκεμποργκ Μπάχμαν, “Μάλινα”, Εκδόσεις Πότλατς και
- Ταχά Χουσεΐν, “Η προσευχή του αηδονιού”, Εκδόσεις Gutenberg.
Τα βιβλία δορυφόροι είναι:
- Ρομπέρτο Μπολάνιο, “Το μακρινό αστέρι”, Εκδόσεις Άγρα,
- Μπρανιμίρ Στσεπάνοβιτς, “Στόμα γεμάτο χώμα”, Εκδόσεις Κυψέλη,
- Ανί Ερνώ, “Το γεγονός”, Εκδόσεις Μεταίχμιο και
- Γιούκιο Μισίμα, “Οι εξομολογήσεις μιας μάσκας”, Eκδόσεις Άγρα.
Πάμε να δούμε τις περιγραφές των βιβλίων από τα οπισθόφυλλα:
- Ουίλιαμ Φώκνερ, “Ο αχός και το πάθος”, Εκδόσεις Gutenberg (το βιβλίο κυκλοφορεί κι από άλλους εκδότες με τον συνηθέστερο τίτλο “Η βουή και η μανία”):
Παράφορο, πυρακτωμένο, σκοτεινό, φιλοσοφικό: αυτό είναι το πορτρέτο των Κόμπσον, της πλέον εμβληματικής από τις οικογένειες που επινόησε η αξεπέραστη φαντασία του Φόκνερ. Σ’ αυτό το σπουδαίο επίτευγμά του καταβυθίζεται στα ιλιγγιώδη βάθη της ανθρώπινης ψυχής, εκεί όπου ελάχιστοι συγγραφείς κατάφεραν ποτέ να φτάσουν.
- Κλαρίσε Λισπέκτορ, “Η ώρα του αστεριού”, Εκδόσεις Αντίποδες:
“Αν ο Κάφκα ήταν γυναίκα. Αν ο Ρίλκε ήταν μία Εβραία-Βραζιλιάνα που γεννήθηκε στην Ουκρανία. Αν ο Ρεμπώ ήταν μητέρα, αν είχε ζήσει μέχρι τα πενήντα. Αν ο Χάιντεγκερ είχε καταφέρει να πάψει να είναι Γερμανός, αν είχε γράψει το Βιβλίο της Γης. Γιατί αναφέρω αυτά τα ονόματα; Για να προσπαθήσω να περιγράψω μια περιοχή. Κάπου εκεί βρίσκεται η περιοχή όπου γράφει η Κλαρίσε Λισπέκτορ. Εκεί όπου ανασαίνουν τα πιο απαιτητικά έργα, εκείνη ανοίγει το δρόμο της. Πέραν της κατανόησης, βήμα το βήμα, βουτάει τρέμοντας στο ακατανόητο τρομακτικό βάθος του κόσμου, εκεί όπου το υπερευαίσθητο αυτί τεντώνεται για να συλλάβει ακόμα και τον ήχο των άστρων, ακόμα και την ανεπαίσθητη τριβή των ατόμων, ακόμα και τη σιωπή ανάμεσα σε δύο καρδιοχτύπια. Γυναίκα-φύλακας, νυχτερινό φως του κόσμου. Εκείνη δεν γνωρίζει τίποτα. Δεν διάβασε τους φιλοσόφους. Και παρ' όλα αυτά κάποιες φορές θα ορκιζόσουν πως τους ακούς να μουρμουρίζουν μέσα στα δάση της” – Ελέν Σιξού.
- Ίνγκεμποργκ Μπάχμαν, “Μάλινα”, Εκδόσεις Πότλατς:
Βιέννη: ένας δρόμος, δύο διαμερίσματα, το ένα στο 6 και το άλλο στο 9 της Ούνγκαργκάσε. Τρία πρόσωπα: μία γυναίκα συγγραφέας, ο Ίβαν και ο Μάλινα. Μια ασυνήθιστα μυστηριώδης ερωτική ιστορία, στην οποία δύο από τα εμπλεκόμενα πρόσωπα είναι στην πραγματικότητα ένα, ενώ κάθε ένα από αυτά είναι ταυτόχρονα διπλό. Και στα όνειρα της γυναίκας επανέρχεται ο τρίτος άντρας, η μορφή του πατέρα. Το μυθιστόρημα “Μάλινα” εκδόθηκε για πρώτη φορά το 1971, ως πρώτο από έναν κύκλο μυθιστορημάτων με τον γενικό τίτλο “Τρόποι θανάτου”.
Για το “Μάλινα” η Ίνγκεμποργκ Μπάχμαν σχολίασε σε μία συνέντευξή της: “Ήθελα να δείξω ότι η κοινωνία μας είναι τόσο άρρωστη, που αυτή αρρωσταίνει και το άτομο. Πεθαίνει, λένε. Όμως δεν είναι αλήθεια αυτό: ο καθένας από μας σε τελική ανάλυση δολοφονείται. Αυτή η αλήθεια κατά κανόνα αποκρύπτεται και μόνο στην περίπτωση κάποιας αιματηρής πράξης μιλούν οι εφημερίδες γι' αυτή. Το θηλυκό Εγώ στο βιβλίο μου διαρκώς δολοφονείται με πολλούς τρόπους θανάτου. Όμως κανένας δεν ρωτά που αρχίζει η θανάτωση αυτή”.
- Ταχά Χουσεΐν, “Η προσευχή του αηδονιού”, Εκδόσεις Gutenberg:
Επαρχία Αιγύπτου, 1930: Η έφηβη Άμνα υποχρεώνεται να ακολουθήσει τη μητέρα και την αδερφή της στη φυγή τους από το χωριό. Κάποιο “αμάρτημα” της αδελφής τις στοιχειώνει. Μετά από περιπέτειες οι τρεις γυναίκες αναγκάζονται να επιστρέψουν στην αφιλόξενη έρημο και στα χέρια ενός βάρβαρου θείου. Ένας νεαρός άνδρας, επιπόλαιος αλλά γοητευτικός, ευθύνεται για την καταστροφή της οικογένειας. Σκοπός ζωής της Άμνα: η εκδίκηση. Ιστορία μίσους και έρωτα από τον πνευματικό πατέρα των σύγχρονων αραβόφωνων λογοτεχνών.
Ο Τάχα Χουσεΐν (1889-1973), τυφλός από τα δύο του χρόνια, καταγόμενος από ένα φτωχό χωριό της Αιγύπτου, σπούδασε στο Κάιρο και τη Σορβόνη, μετέφρασε Πλάτωνα στα αραβικά και ως Υπουργός Παιδείας στην κυβέρνηση Νάσερ έκανε σημαντικές μεταρρυθμίσεις στην εκπαίδευση, λ.χ. καθιέρωσε τη στοιχειώδη εκπαίδευση και για τα κορίτσια.
- Ρομπέρτο Μπολάνιο, “Το μακρινό αστέρι”, Εκδόσεις Άγρα:
Το “Μακρινό αστέρι” είναι μια αλληγορία για έναν απατεώνα. Έναν άντρα με πολλά ονόματα, πολλά προσωπεία, πολλές ζωές, αλλά χωρίς καμία άλλη ηθική πέρα από την αισθητική. Στην εποχή του Αγιέντε εμφανίζεται ως Αλμπέρτο Ρουίς Τάγκλε, λάτρης της ποίησης, που συχνάζει στους λογοτεχνικούς και ποιητικούς κύκλους μιας μικρής χιλιάνικης πόλης. Αλλά όταν ο πρόεδρος Αγιέντε ανατρέπεται και ο στρατός κάνει την εμφάνισή του σε όλη του την ωμότητα, τότε γίνεται Κάρλος Βίντερ, ο αιμοβόρος και σκληρός στρατιώτης, που, ως αρκετά εκλεπτυσμένος που είναι, κάνει το έγκλημα τέχνη. Ο αφηγητής της ιστορίας ερευνά τη μορφή του Κάρλος Βίντερ, ενός πιλότου αποκαλούμενου ποιητή, που αποκτά ύποπτη φήμη γράφοντας απειλητικούς στίχους από τη Βίβλο με τον καπνό του αεροπλάνου του τού Β΄ Παγκοσμίου πολέμου στον ουρανό του Σαντιάγο ντε Τσίλε και ο οποίος εκθέτει τις φωτογραφίες όσων βασανίστηκαν και εκτελέστηκαν κατά τη διάρκεια του πραξικοπήματος του Πινοτσέτ σε μια επίδειξη τέχνης και δράσης. Μέσα στο κλίμα της δικτατορίας, της βίας και της σύγχυσης, μέσα στο όργιο της καταστολής, οργανώνει την έκθεση των φωτογραφιών που τράβηξε από τα θύματά του κατά τη διάρκεια και μετά τη δολοφονία τους. Η σύγχυση βίας, θανάτου και αισθητικής φέρνει σε δύσκολη θέση τους ανωτέρους του Βίντερ. Αφού έγινε εξέχον και σατανικό μέλος της χιλιάνικης πρωτοποριακής αισθητικής, ο δολοφόνος ποιητής μεταμφιέζεται, εξαφανίζεται και ξεγελάει τον χρόνο, διατηρώντας πάντα μια σταθερά στην προσωπικότητά του: τη σύντηξη δημιουργίας και βίας, ποίησης και εγκλήματος, ηθικής και κυνισμού.
- Μπρανιμίρ Στσεπάνοβιτς, “Στόμα γεμάτο χώμα”, Εκδόσεις Κυψέλη:
Ένα από τα γνωστότερα άγνωστα διαμάντια της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Μια βαλκανική οδύσσεια. Ένα παράλογο και ανελέητο κυνηγητό στα βουνά του Μαυροβουνίου που καταλήγει σε μια ελεγεία για τη ζωή και την απώλειά της, για το μίσος και την αγάπη, για την ύστατη επιθυμία του ανθρώπου για ελευθερία. Ένα βιβλίο-καθρέφτης της ανθρώπινης ύπαρξης, που καταδεικνύει την ανάγκη των πολλών να αφανίσουν ό,τι είναι διαφορετικό και λιγότερο “κανονικό”, ώστε να αποφύγουν την επώδυνη αναμέτρηση με τον εαυτό τους. “Δεν ήξερε ούτε πού βρισκόταν ούτε προς τα πού θα πήγαινε, μα ούτε και τι θα έκανε. Ήξερε μονάχα ότι δεν θα έβλεπε ποτέ ξανά εκείνα τα μικρά χωριά του Μαυροβουνίου, στα οποία κάποτε έτυχε να υποφέρει και να νιώσει ευτυχισμένος, διότι εκείνη τη στιγμή --με το βλέμμα στραμμένο στον ίδιο του τον εαυτό, σαν στο βαθύ σκοτάδι της νύχτας-- αποχαιρετούσε, δίχως έστω ένα δάκρυ, τον κόσμο όλο”.
- Ανί Ερνώ, “Το γεγονός”, Εκδόσεις Μεταίχμιο:
Το 1963 η εικοσιτριάχρονη Αννί Ερνώ μαθαίνει ότι είναι έγκυος. Η ντροπή την κυριεύει σαν πανούκλα: είναι ανύπαντρη και ξέρει πως μια ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη θα στιγματίσει την ίδια και την οικογένειά της. Μέσα σε συνθήκες παρανομίας κάνει έκτρωση με κίνδυνο της ζωής της. Αρκετά χρόνια αργότερα θα καταγράψει τις αναμνήσεις της, προσπαθώντας να κατανοήσει γιατί αυτή η εμπειρία τη σημάδεψε τόσο πολύ, τόσο βαθιά. Το γεγονός είναι η ιστορία αυτού του τραύματος, ενός τραύματος που δεν ξεπέρασε ποτέ. Μέσα από τούτη την αφήγηση, ο χρόνος γίνεται δράση και με παρασέρνει άθελά μου. Τώρα ξέρω ότι είμαι αποφασισμένη να φτάσω μέχρι τέλους, όποιο κι αν είναι το τίμημα, όπως ήμουν και τότε, στα είκοσι τρία μου, όταν έσκισα τη γνωμάτευση του γιατρού. Θέλω να βυθιστώ ξανά σε κείνη την περίοδο της ζωής μου, να μάθω τι υπήρχε εκεί. Αυτή η εξερεύνηση θα αποτελέσει το υφάδι μιας αφήγησης, της μόνης ικανής να αποδώσει ένα γεγονός που δεν ήταν τίποτε άλλο πέρα από χρόνος που κυλούσε εντός και εκτός μου.
- Γιούκιο Μισίμα, “Οι εξομολογήσεις μιας μάσκας”, Eκδόσεις Άγρα:
Στην Ιαπωνία του Β' Παγκοσμίου πολέμου και στα μετέπειτα χρόνια, εν μέσω πρωτοφανών καταστροφών, ο Κοτσάν έρχεται αντιμέτωπος με τις ορμές του. Στην ασφάλεια του υπνοδωματίου του, ο πόθος ξυπνά μέσα του καθώς ξεφυλλίζει τις σελίδες ενός βιβλίου τέχνης. Η ομορφιά του γυμνού σώματος του αγίου Σεβαστιανού, όπως είναι δεμένο και δαγκωμένο από τα βέλη, τον κυριεύει. Στο δρόμο τον ελκύουν ναύτες και μικροκακοποιοί, στο σχολείο ένας συμμαθητής του με αυτοπεποίθηση και γοητεία που τον αιχμαλωτίζουν. Πώς να είσαι ομοφυλόφιλος σε μια συντηρητική κοινωνία; Από την παιδική του ηλικία ως την ενηλικίωση, αυτός ο νεαρός αστός θα κατασκευάσει μια κοινωνική μάσκα που θα τη φοράει καθημερινά για τα μάτια του κόσμου. Προσπαθεί με κάθε κόστος να συμμορφωθεί σε αυτό που θεωρείται νόρμα της επιθυμίας. Αλλά η κοροϊδία της ετεροφυλοφιλίας δεν θα τον ξεγελάει για πάντα, και για να μην προδίδει πλέον το εσώτερο είναι του θα πρέπει να βρει τη δύναμη να κοιτάξει κατάματα την έλξη που τον τρώει και να μάθει, επιτέλους, να ζει αρμονικά με τον εαυτό του. Αληθινό ακατέργαστο διαμάντι, το πρώτο, αυτοβιογραφικό, μυθιστόρημα του Μισίμα σηματοδοτεί τη γέννηση ενός μεγάλου συγγραφέα. Με ύφος φλογερό και με ειλικρίνεια μεγαλειώδη, αυτό το βασανισμένο αφήγημα θέτει ερωτήματα για την καταπίεση του πόθου, τον ίλιγγο της εφηβείας, την προσκόλληση στο θάνατο, για το τί είναι κανονικό και τί ανήθικο.
Το ξέρω ότι τα βιβλία είναι πολλά, αλλά σας ενημέρωσα εγκαίρως κι αμαρτίαν ουκ έχω. Τα λέμε στη διαλεσχική!