Η σύγχρονη ροζ ή αλλιώς ερωτική λογοτεχνία, αλλά και οι κατηγορίες αυτής, όπως το young romance, fantasy romance κ.λπ. φαίνεται να κατέχουν τις πρώτες θέσεις στις αναγνωστικές προτιμήσεις της Gen Z (Γενιάς Z). Πρόκειται για ρομαντικές ιστορίες που εστιάζουν στις ερωτικές σχέσεις των πρωταγωνιστών, ένα θέμα που απασχολεί κατά κόρον τους εφήβους. Μπορεί, λοιπόν, μιας και είναι προσφιλές ανάγνωσμά τους, να αποτελέσει αντικείμενο διδασκαλίας στις σχολικές τάξεις;
Από τη μία μεριά, λοιπόν, η Gen Z, η οποία περιλαμβάνει τα άτομα που έχουν γεννηθεί από τα μέσα της δεκαετίας του 1990 έως τις αρχές του 2010, έχει ανακαλύψει εδώ και πολύ καιρό τη ροζ λογοτεχνία: διαβάζει για ήρωες οικονομικά πετυχημένους και εραστές, για ηρωίδες που πετυχαίνουν ό,τι βάλουν στο μυαλό τους, για αδύναμες γυναίκες που εντέλει βρίσκουν τον εαυτό τους, και πολλά άλλα. Από την άλλη μεριά, τα σχολικά εγχειρίδια της Λογοτεχνίας, γραμμένα πριν από δύο δεκαετίες, περιέχουν κείμενα αναχρονιστικά, τα οποία δεν είναι καθόλου θελκτικά στα μάτια των εφήβων. Οι εκπαιδευτικοί μάλιστα, καλούμαστε να διδάξουμε τους νέους αυτά τα κείμενα και να αντιμετωπίσουμε όσες δυσκολίες προκύπτουν, καθώς οι έφηβοι τα θεωρούν «βαρετά». Ως αποτέλεσμα, αδιαφορούν τόσο για το μάθημα, όσο και για την ίδια τη λογοτεχνία.
Η ροζ λογοτεχνία ως αντικείμενο διδασκαλίας για το μάθημα της Λογοτεχνίας
Λαμβάνοντας υπόψη ότι η Ελληνική Μυθολογία – μεγάλο μέρος της οποίας σχετιζόταν με τις ερωτικές περιπέτειες του Δία – αποτελούσε αντικείμενο διδασκαλίας για τους Αρχαίους Έλληνες, θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί και η ροζ λογοτεχνία για τους σύγχρονους. Και μάλιστα υπάρχουν πολλά οφέλη για τη χρήση της ως εργαλείο διδασκαλίας τη σύγχρονη εποχή.
Το πρώτο -και το πιο σημαντικό κατά την άποψή μου- όφελος της ροζ λογοτεχνίας ως αντικείμενο διδασκαλίας, είναι η προώθηση της ανάγνωσης βιβλίων, μιας και προκαλεί το ενδιαφέρον των μαθητών. Εφόσον έχει συμβεί μια πρώτη «επαφή» με ένα πιο ανάλαφρο λογοτεχνικό είδος, όπως αυτό της ερωτικής λογοτεχνίας, κάλλιστα μπορεί να λειτουργήσει ως «γέφυρα» προς άλλα λογοτεχνικά είδη, είτε είναι παρόμοιας θεματικής είτε όχι. Επιπλέον, είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι μπορεί να γίνουν συζητήσεις με αφορμή τις ανθρώπινες σχέσεις και τα συναισθήματα που παρουσιάζονται στα λογοτεχνικά χωρία, τα οποία συντελούν στην ανάπτυξη της συναισθηματικής νοημοσύνης. Εκτός από αυτή, η ροζ λογοτεχνία προάγει και την ανάπτυξη κριτικής σκέψης και δεξιοτήτων ανάλυσης κειμένου, μέσα από την εξέταση των χαρακτήρων, της πλοκής και των θεμάτων. Όσον αφορά τα θέματα που θίγονται, παραδείγματος χάρη το φύλο και τη σεξουαλικότητα, να αναφερθεί ότι μέσω αυτής προωθείται η συνειδητοποίηση και η κριτική κατανόησή τους. Εξάλλου, πολλές σύγχρονες αισθηματικές ιστορίες αντικατοπτρίζουν την τρέχουσα κουλτούρα και τα ενδιαφέροντα των εφήβων, κάνοντας το υλικό πιο σχετικό και ενδιαφέρον.
Ωστόσο, θα πρέπει να τονιστεί ότι στα βιβλία της ροζ λογοτεχνίας παρουσιάζονται εξιδανικευμένες και ιδεατές εκδοχές του έρωτα. Μάλιστα, σύγχρονες μελέτες όπως των L. K. Christian-Smith, E. S. Durand και M. Jiménez-García αποδεικνύουν ότι συχνά παρατηρούνται μέσα σε αυτό το λογοτεχνικό είδος παραδοσιακοί ρόλοι φύλου, όπως επίσης και στερεότυπα/προκαταλήψεις μιας άλλης εποχής: ο εργατικός σύζυγος ή η γυναίκα-τρόπαιο, και πολλά άλλα. Είναι συνεπώς, λογικό να επηρεαστούν οι προσδοκίες και οι επιθυμίες των έφηβων αναγνωστών για τις πραγματικές τους διαπροσωπικές σχέσεις.
Προκειμένου να αποτελέσει η ροζ λογοτεχνία ένα σωστό εργαλείο διδασκαλίας, συνιστάται η σωστή επιλογή αποσπασμάτων, και έπειτα η διεξαγωγή συζητήσεων πάνω στο θέμα, τους χαρακτήρες και την εξέλιξη της πλοκής. Μέσω του διαλόγου θα γίνουν κατανοητά τα στερεότυπα και οι προκαταλήψεις που παρουσιάζονται σε αυτά, έτσι ώστε να αποτελέσουν παραδείγματα προς αποφυγή. Η προώθηση της δημιουργικότητας μέσω πρωτότυπων δραστηριοτήτων, είναι άλλη μία διδακτική πρόταση που προτείνεται, όπως λόγου χάρη η συγγραφή μικρών διηγημάτων εμπνευσμένων από τα αποσπάσματα, τα οποία φυσικά δεν θα αναπαράγουν στερεότυπα και προκαταλήψεις.
Συνεπώς, η ενσωμάτωση της ροζ λογοτεχνίας στη διδασκαλία της Λογοτεχνίας μπορεί να συμβάλει στην ανάπτυξη διαφόρων δεξιοτήτων και στην εξερεύνηση σημαντικών θεμάτων που αφορούν τη ζωή των εφήβων/μαθητών. Θα ήταν αρκετά πρωτοποριακό λοιπόν, να γίνει μια κριτική προσέγγιση τόσο από εκπαιδευτικούς όσο και από τους ίδιους τους μαθητές, προκειμένου οι τελευταίοι να έρθουν ξανά σε επαφή με τα βιβλία.
Ευχαριστούμε πολύ την Ερατώ Τριβιζά για τις ενδιαφέρουσες πληροφορίες που μας παρείχε σχετικά με το θέμα.
Ροδαμάνθη Σοφικίτου