Γράφει η Ροδαμάνθη Σοφικίτου, @greek_studyholic
Το βραβείο Booker για το 2025 ανήκει σύμφωνα με τους κριτικούς στον David Szalay για το βιβλίο του “Σάρκα”, ωστόσο ορισμένοι αναγνώστες φαίνεται να διαφωνούν με αυτή την απόφαση, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγομαι και εγώ.
Φυσικά, δεν εννοώ ότι δεν πρόκειται για ένα συγκλονιστικό μυθιστόρημα, στο οποίο γίνεται λόγος για τον αγώνα ενός άντρα να βρει την ταυτότητά του σε έναν περίπλοκο κόσμο. Σίγουρα μιλάμε για ένα έργο που, σύμφωνα με τα δημοσιεύματα “Έχει όλες τις τυπικές προδιαγραφές να ξαστοχήσει στην εποχή της πολιτικής ορθότητας”. Ο Ίστβαν, ο κεντρικός ήρωας της ιστορίας, παρουσιάζεται ως ένας βαθιά μοναχικός χαρακτήρας. Ζει την περίοδο μετά την πτώση του Τείχους, καθώς και τα χρόνια που ακολουθούν με την ένταξη της Ουγγαρίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Στην πορεία του, πολεμά στο Ιράκ, εμπλέκεται ερωτικά με παντρεμένες γυναίκες και, σε ακραίες στιγμές, φτάνει ακόμη και στο σημείο να διαπράξει φόνο.
Προσωπικά μου άρεσε η εσωτερική μετάλλαξη του κεντρικού ήρωα μέσα από όλα όσα βιώνει. Ωστόσο, η “λακωνική” και συγκρατημένη γραφή του συγγραφέα δεν μπορώ να πω ότι με κέρδισε απόλυτα. Ο πρωταγωνιστής μου φάνηκε σε ορισμένα σημεία κάπως αδιάφορος, απόμακρος και ίσως εκνευριστικά απαθής. Είναι χαρακτηριστικό ότι επαναλαμβάνει συχνά την απάντηση “εντάξει”, η οποία γίνεται “μάλιστα”, όταν αποφασίζει να ταχθεί στον στρατό, και έπειτα σε “οκέι” για το υπόλοιπο της ζωής του.
Μήπως όμως αυτό αποτελεί συνειδητή επιλογή του συγγραφέα;
Αυτή η ανικανότητά του να εκφραστεί μπορεί να λειτουργεί ως ένα σχόλιο πάνω στην τοξική αρρενωπότητα, που στερεί στους άντρες τη δυνατότητα να νιώσουν και να εκφράσουν ουσιαστικά τα συναισθήματά τους. Συναισθήματα που δίνουν νόημα σε μια ζωή στην οποία κυριαρχεί η σαρκική επαφή, όπως υποδηλώνει και ο τίτλος του βιβλίου.
Ο ίδιος ο συγγραφέας αναφέρει σε συνεντεύξεις του πως δεν επιδίωκε να γράψει ένα μυθιστόρημα από το οποίο θα απουσίαζε ο εσωτερικός κόσμος των ηρώων, ούτε ένα που να ξεκινάει με τη σωματικότητα της ύπαρξης, αλλά του άρεσε η έλλειψη εσωτερικότητας, η οποία ήταν στην ουσία μια σειρά από παύσεις. Ήθελε να γράψει για τη ζωή ως μια φυσική εμπειρία, για το πώς είναι να είσαι ένα ζωντανό σώμα στον κόσμο.
Ίσως ο Szaalay να άξιζε εντέλει το Booker.
Ακολουθεί η περίληψη από το οπισθόφυλλο του βιβλίου
“Το συγκλονιστικό πορτρέτο ενός άντρα που βρίσκεται σε σύγκρουση με τον εαυτό του και την εποχή του.
Ο Ίστβαν μεγαλώνει στην Ουγγαρία, ντροπαλός και απομονωμένος, έχοντας αποξενωθεί από τους συνομηλίκους του. Βρίσκει παρηγοριά στο πρόσωπο της γειτόνισσάς του, μιας παντρεμένης γυναίκας κοντά στην ηλικία της μητέρας του. Αυτές οι συναντήσεις όμως εξελίσσονται σε μια μυστική σχέση που ο ίδιος δυσκολεύεται να κατανοήσει.
Μια σειρά τραγικών γεγονότων θα τον στιγματίσει για πάντα, οδηγώντας τον σε μια ζωή καθορισμένη από την καλοσύνη –ή την ιδιοτέλεια– των αγνώστων. Καθώς τα χρόνια περνούν, ο Ίστβαν παλεύει να βρει τη θέση του σε έναν κόσμο που αλλάζει. Σημαδεμένος από τραύματα που δεν έχουν επουλωθεί και από ρόλους που δεν επέλεξε, θα βρεθεί από τη φτώχεια στην παρέα της πλούσιας ελίτ του Λονδίνου. Οι αντικρουόμενες παρορμήσεις του για αγάπη, οικειότητα, κύρος και χρήμα τού χαρίζουν αδιανόητα πλούτη, μέχρι που απειλούν να τον καταστρέψουν ολοκληρωτικά.“
Το βιβλίο κυκλοφορεί από εκδόσεις Ψυχογιός σε μετάφραση Βάσιας Τζανακάρη: https://www.psichogios.gr/el/sarka.html?srsltid=AfmBOoqRFUoDigszVBB497WImpiZL1EsVVx3wIWdr3_fShkt-0bFxVjW