Γράφει η Ελένη Καραχανιδη @elenikarachanidi_author
Ισορροπώντας μεταξύ ονείρου και φαντασίας, η νουβέλα αυτή που γράφτηκε το 1880, ανήκει ουσιαστικά στη δεύτερη συγγραφική φάση του Eça de Queiroz.
Συγκεκριμένα είναι η συγγραφική περίοδος που ο συγγραφέας κινείται από την ρομαντική περίοδο σε αυτήν του ρεαλισμού, πράγμα πολύ σημαντικό, ακριβώς γιατί η μετάβαση και μετακίνηση είναι αισθητή σε όλη την πορεία της ιστορίας. Ενδιαφέρον στοιχείο επιπροσθέτως είναι ότι υπάρχουν δύο εκδοχές του Μανδαρίνου: μια ως βιβλίο και μια ως επιφυλλίδα, το οποίο αποτελεί ένδειξη της ενασχόλησης του ίδιου του συγγραφέα με διαφορετικές οπτικές σε διαφορετικές συγγραφικές φάσεις. Κάπως σαν ζωγράφος που προσεγγίζει το ίδιο θέμα με ποικίλες τεχνικές.
Πέρα από τα συγγραφικά χαρακτηριστικά που καθιστούν ξεχωριστό αυτό το βιβλίο, το ίδιο το θέμα του είναι ιδιαίτερα ευφάνταστο, μιας και ο πρωταγωνιστής είναι ένας δημόσιος υπάλληλος με μία μεγάλη επιθυμία να έχει πολλά χρήματα και να μπορεί να τα χρησιμοποιήσει κάνοντας "μεγάλη ζωή". Ο ίδιος ο διάβολος εμφανίζεται τον βοηθά - θεωρητικά - βάζοντάς τον σε πειρασμό και σε περιπέτειες. Τα βήματα του τον οδηγούν μέχρι την Κίνα, όπου η ανατροπές συνεχίζονται, και ειρωνική ματιά στην πένα του συγγραφέα γίνεται όλο και πιο αισθητή όσο προχωρά η πλοκή.
Ένα βιβλίο μικρό σε μέγεθος μεν, που καταπιάνεται δε με μεγάλα θέματα της ανθρώπινης φύσης και που καταφέρνει μέσα σε λίγες σελίδες να αναπτύξει φιλοσοφικό στοχασμό και να κάνει κοινωνικές αναλύσεις. Παράλληλα γεμίζει τους αναγνώστες με εικόνες λιγότερο ή περισσότερο ρεαλιστικές, προσδίδοντάς τους μία γεύση μεταφυσικού. Όλα όσα προαναφέρθηκαν εντοπίζονται σε μία πραγματικά αξιοζήλευτη αρμονία, με άλλα λόγια μια ισορροπία ενδεικτική της συγγραφικής δύναμης του Eça de Queiroz.
Τρία ακόμα πολύ ενδιαφέροντα στοιχεία αναβαθμίζουν ακόμα περισσότερο την όλη αναγνωστική εμπειρία και είναι τα ακόλουθα:
Αρχικά, η εκτενής και πλήρως κατατοπιστική εισαγωγή του μεταφραστή Νίκου Πρατσίνη, γεμάτη άφθονες και πολύ ενδιαφέρουσες πληροφορίες, σχετικά όχι μόνο για τον συγγραφέα αλλά και τα γενικότερα κινήματα της πορτογαλικής λογοτεχνίας της εποχής. Έπειτα, η επιστολή εν είδει προλόγου του ίδιου του συγγραφέα, που παρατίθεται στα γαλλικά και σε μετάφραση γραμμένη από εκείνον με σκοπό συνοδεύσει τη γαλλική μετάφραση του έργου του.
Τέλος, οι 51 σημειώσεις του μεταφραστή στο τέλος του βιβλίου που δίνουν φως, λεπτομέρειες και διευκρινίσεις στα σημεία που χρειάζεται.
Μία πολυαισθητηριακή εμπειρία το βιβλίο αυτό λοιπόν, και σίγουρα απολαυστική. Με μία φράση του συγγραφέα θα σας το προτείνω και θα κλείσω:
"[...]Και όσο για σας άνθρωποι σας κληροδοτώ μονάχα ασχολίαστα τα λόγια ετούτα "νόστιμο είναι μόνο το ψωμί που κερδίζουμε με το μόχθο μας καθημερινά σκοτώσετε ποτέ το Μανδαρίνο!" [...]"
Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Νήσοςhttps://nissos.gr/home