Γράφει η Κατερίνα Βιτζηλαίου, @the.booklist_
Η Υποταγή είναι ένα από τα πολυσυζητημένα μυθιστορήματα του Μισέλ Ουελμπέκ και από εκείνα που προκάλεσαν έντονες αντιδράσεις ήδη από την ημέρα της κυκλοφορίας τους. Με φόντο μια Γαλλία του κοντινού μέλλοντος, ο συγγραφέας δημιουργεί ένα σενάριο πολιτικών και κοινωνικών αλλαγών που φαίνεται να λειτουργεί ως προσπάθεια του να ξορκίσει τα ξενοφοβικά του συναισθήματα.
Κεντρικός ήρωας είναι ο Φρανσουά, καθηγητής λογοτεχνίας στη Σορβόννη και ειδικός στο έργο του Ζορίς-Καρλ Ουισμάνς. Πρόκειται για έναν άνθρωπο κουρασμένο από τη ζωή, απογοητευμένο από την καθημερινότητά του και χωρίς ιδιαίτερο ενδιαφέρον για όσα συμβαίνουν γύρω του. Η μοναξιά, η βαρεμάρα, η συναισθηματική του κενότητα και η αίσθηση ότι όλα έχουν χάσει το νόημά τους, τον συνοδεύουν σε κάθε του βήμα.
Την ίδια στιγμή, η Γαλλία βρίσκεται σε πολιτική αναταραχή. Ένα νέο μουσουλμανικό κόμμα ανεβαίνει στην εξουσία μέσα από δημοκρατικές διαδικασίες και αρχίζει να εφαρμόζει ένα μοντέλο διακυβέρνησης εφάμιλλο με την θρησκεία τους. Οι αλλαγές επηρεάζουν σταδιακά την εκπαίδευση, την εργασία, τη θέση της γυναίκας και συνολικά την καθημερινότητα των πολιτών.
Ο Φρανσουά βλέπει τον κόσμο του να αλλάζει χωρίς ο ίδιος να μπορεί να αντιδράσει. Η Σορβόννη μεταμορφώνεται, οι πανεπιστημιακοί καλούνται να προσαρμοστούν στις νέες συνθήκες και ο ίδιος βρίσκεται μπροστά σε ένα δίλημμα που θα καθορίσει το μέλλον του.
Η ιστορία δεν επικεντρώνεται μόνο στις πολιτικές εξελίξεις, αλλά στον τρόπο με τον οποίο ένας άνθρωπος αντιμετωπίζει μια πραγματικότητα και προσπαθεί να προσαρμοστεί σε έναν κόσμο που δεν αναγνωρίζει πλέον.
Ο συγγραφέας μέσα από την ιστορία του, πραγματεύεται θέματα όπως η κρίση της ταυτότητας της Ευρώπης, η παρακμή των θεσμών, η απώλεια των αξιών και η ανάγκη του ανθρώπου να ανήκει κάπου.
Το βιβλίο θέτει συνεχώς ερωτήματα χωρίς να δίνει εύκολες απαντήσεις. Τι συμβαίνει όταν μια κοινωνία χάνει τα δεδομένα της; Πόσο εύκολα μπορεί ένας άνθρωπος να προσαρμοστεί σε μια νέα πραγματικότητα; Πού τελειώνει η προσωπική επιλογή και πού εξαναγκαζόμαστε να συμβιβαστούμε προκειμένου να μπορούμε να συνυπάρξουμε με τα νέα δεδομένα;
Αν και πολλοί αναγνώστες διχάστηκαν από το έργο και το χαρακτήρισαν ισλαμοφοβικό προσωπικά πιστεύω ότι εκτός από πολιτικό είναι ένα βαθιά υπαρξιακό μυθιστόρημα. Πίσω από την πολιτική πλοκή κρύβεται η αγωνία ενός ανθρώπου που ψάχνει να βρει κάποια αξία στη ζωή του. Στρέφει το βλέμμα του κυρίως στην αδυναμία της σύγχρονης δυτικής κοινωνίας να υπερασπιστεί τις αξίες της και να προσφέρει ουσιαστικό νόημα στους ανθρώπους της.
Το ύφος του Ουελμπέκ είναι λιτό, ειρωνικό και συχνά κυνικό. Περιγράφει πρόσωπα και καταστάσεις με ουδετερότητα, αφήνοντας τον αναγνώστη να διαμορφώσει τη δική του άποψη. Η πρωτοπρόσωπη αφήγηση δε, δίνει άμεση πρόσβαση στον συναισθηματικό κόσμο του πρωταγωνιστή και κάνει τον αναγνώστη άμεσο κοινωνό της ιστορίας.
Ένα ακόμη ενδιαφέρον στοιχείο του βιβλίου είναι ότι πραγματικά πολιτικά πρόσωπα εμφανίζονται μέσα στην ιστορία, κάτι που κάνει το σενάριο να μοιάζει ακόμη πιο αληθοφανές και επίσης ενδιαφέρουσες αναφορές γίνονται τόσο σε βιβλία, όσο και σε λόγιους και φιλοσόφους.
Η "Υποταγή" έγινε αντικείμενο έντονων συζητήσεων, καθώς αρκετοί τη θεώρησαν προκλητική και ξενοφοβική. Σίγουρα δεν είναι ένα εύκολο ανάγνωσμα ούτε ένα βιβλίο που προσφέρει ξεκάθαρες απαντήσεις. Αντίθετα, αφήνει τον αναγνώστη με πολλά ερωτήματα για το μέλλον της κοινωνίας αλλά και για τις προσωπικές του επιλογές.
Ωστόσο, είναι ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον βιβλίο, που προσφέρει άφθονη τροφή για σκέψη, ανεξάρτητα από το αν συμφωνεί ή διαφωνεί ο αναγνώστης με τις απόψεις που παρουσιάζονται. Ό τίτλος του βιβλίου υποδεικνύει ξεκάθαρα τον μεγαλύτερο προβληματισμό του συγγραφέα: Μήπως τελικά προκειμένου να βιώσεις την πολυπόθητη ευτυχία, πρέπει να υποκύψεις στην απόλυτη Υποταγή;
Το μυθιστόρημα μετά την κυκλοφορία του γνώρισε σημαντική επιτυχία, πουλώντας περισσότερα από 120.000 αντίτυπα σε μόλις πέντε ημέρες. Επίσης άθελα του βρέθηκε στο επίκεντρο επειδή, κατά σύμπτωση, κυκλοφόρησε στις 7 Ιανουαρίου 2015, την ημέρα της τρομοκρατικής επίθεσης στα γραφεία του Charlie Hebdo.
Ο συγγραφέας του, Μισέλ Ουελμπέκ, ο πλέον εμβληματικός συγγραφέας του σύγχρονου δυτικού κόσμου, γεννήθηκε το 1958 στο νησί Ρεϋνιόν, άλλοτε γαλλική αποικία στον Ινδικό Ωκεανό. Μεγάλωσε στη Γαλλία, όπου τον ανέθρεψαν οι παππούδες από την πλευρά του πατέρα του. Ξεκινά σπουδές αγρονόμου-μηχανικού και αρχίζει να γράφει το 1978. Ποιητής και δοκιμιογράφος καταρχάς, ο Ουελμπέκ πρωτοδημοσιεύει ποιήματά του το 1985. Εμφανίζεται στο χώρο του μυθιστορήματος το 1994. Έκτοτε γίνεται παγκοσμίως γνωστός, τα βιβλία του τυπώνονται σε υψηλότατα τιράζ ανά τον κόσμο και αποσπά σημαντικά γαλλικά και διεθνή βραβεία. Το 1991 δημοσιεύει τη βιογραφία τού Χάουαρντ Λάβκραφτ, με υπότιτλο "Ενάντια στον κόσμο, ενάντια στη ζωή". Εμφανίζεται στο χώρου του μυθιστορήματος το 1994 με την "Επέκταση του πεδίου της πάλης" μυθιστόρημα που προκαλεί αίσθηση και μεταφέρεται στον κινηματογράφο. Το δεύτερο μυθιστόρημά του, "Τα στοιχειώδη σωματίδια", έχει μεταφραστεί σε περισσότερες από 25 γλώσσες και έγινε επίσης κινηματογραφική ταινία. Το βιβλίο αυτό αποσπά δύο γαλλικά βραβεία το 1998 και κάνει παγκοσμίως γνωστό τον συγγραφέα του. Επόμενο πεζογράφημα το "Λανθαρότε", μια νουβέλα που συνοδεύεται από λεύκωμα με φωτογραφίες που τράβηξε ο συγγραφέας, και ακολουθεί το μυθιστόρημα "Πλατφόρμα". Τον Ιούνιο του 1998 ο υπουργός Πολιτισμού της Γαλλίας του απονέμει το Εθνικό Αριστείο Γραμμάτων. Το 2002 ο Ουελμπέκ τιμάται επίσης με το International Impac Dublin Literary Award, σημαντικό λογοτεχνικό βραβείο της Ιρλανδίας. Πολυσχιδές ταλέντο, ο Μισέλ Ουελμπέκ ασχολείται επίσης με το σινεμά και τη μουσική. Αποσύρθηκε στην Ισπανία για να γράψει τη "Δυνατότητα ενός νησιού" (Βραβείο Interallite 2005), μετά τις δικαστικές περιπέτειες και τη θύελλα των αντιδράσεων που είχε προκαλέσει η, περίφημη έκτοτε, αναφορά του στο Ισλάμ (στην "Πλατφόρμα"). Το 2002 τιμάται επίσης με το International Impac Dublin Literary Award, σημαντικό λογοτεχνικό βραβείο της Ιρλανδίας, και το 2010 το πέμπτο του μυθιστόρημα, "Ο χάρτης και η επικράτεια", αποσπά τη σημαντικότερη γαλλική διάκριση για τη λογοτεχνία, το Βραβείο Γκονκούρ. Το 2019 τιμάται με την ανώτατη διάκριση της Γαλλικής Δημοκρατίας (Legion d’ Honneur).
Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Εστία και μπορείτε να το βρείτε στο παρακάτω link: