Γράφει η Ροδαμάνθη Σοφικίτου, @greek_studyholic
Στην Ενότητα Τέχνη του Λόγου, αυτή την εβδομάδα φιλοξενούμε τη συνέντευξη της εικονογράφου Ιωάννας Καλοστεφάνου.
Πώς ξεκίνησε η καριέρα σας ως εικονογράφος και τι σας ώθησε να ασχοληθείτε με τα παιδικά βιβλία;
Η καριέρα μου ξεκίνησε με την ανάθεση project εκδοτικού για την εικονογράφηση των βιβλίων εκμάθησης της αγγλικής γλώσσας για παιδιά, δημιουργώντας παράλληλα και το animation για τα βιβλία αυτά. Από μικρό παιδί ζωγράφιζα αυτοδίδακτα και αποτύπωνα πολύ ρεαλιστικά κάθε τι που με ενέπνεε να ζωγραφίσω σε κάθε επιφάνεια: στο θρανίο, στα τετράδια, στα βιβλία μου. Κυρίως αγαπούσα τα παιδικά βιβλία και τα ζωντανά τους χρώματα και αγόραζα τουλάχιστον ένα τη βδομάδα, με το χαρτζιλίκι μου. Με ώθησε η αγάπη μου για το παιδικό βιβλίο και η χαρά που παίρνω όταν βλέπω ένα παιδί να χαίρεται και να εξάπτεται η φαντασία του, κοιτάζοντας τις εικόνες που έχω δημιουργήσει.
Πώς αισθανθήκατε όταν ετοιμάζατε το πρώτο σας βιβλίο;
Ήταν μοναδική εμπειρία, καθώς είδα τις ζωγραφιές μου να αλληλεπιδρούν με το κείμενο και να “μιλούν” στα παιδιά. Με έκανε να αισθανθώ ότι δημιουργώ έναν καινούργιο κόσμο επάνω στην εργασία μου και ήθελα πάρα πολύ να δοκιμάσω τις δυνατότητές μου.
Είναι πράγματι πολύ δημιουργικό! Από πού αντλείτε έμπνευση για τα σχέδιά σας και ποιοι καλλιτέχνες σας έχουν επηρεάσει περισσότερο;
Η έμπνευσή μου έρχεται κυρίως από τη φύση. Ειδικότερα, οι παλέτες χρωμάτων που χρησιμοποιώ και οι συνδυασμοί τους πάντα προέρχονται από την φύση, η οποία για μένα είναι ο μεγαλύτερος δάσκαλος! Οι αγαπημένοι μου καλλιτέχνες είναι οι Beatrix Potter, Hayao Miyazaki και Patrice Barton. Η αμεσότητά τους, η λεπτομέρεια και ο τρόπος που δίνουν συναίσθημα στις εικόνες τους με ενθουσιάζει, με κάνει να νιώθω παιδί και είναι για μένα μεγάλη επιρροή.
Ποια είναι η διαδικασία σας όταν ξεκινάτε να δημιουργείτε την εικονογράφηση ενός νέου βιβλίου;
Αρχικά διαβάζω προσεκτικά το κείμενο και κρατάω σημειώσεις. Στη συνέχεια, δημιουργώ μικρά σκίτσα για να "πιάσω" την ατμόσφαιρα και τους χαρακτήρες. Έπειτα, συζητώ με τον εκδότη και τον/τη συγγραφέα για να κατανοήσω την οπτική τους και προχωρώ στην τελική σύνθεση των εικόνων.
Σχετικά με αυτή τη συνεργασία που αναφέρετε, πώς συνεργάζεστε με τους συγγραφείς και τους εκδότες; Πόσο ελεύθερη νιώθετε στο δημιουργικό κομμάτι;
Συνεργάζομαι πάντα μαζί τους. Κάποιες φορές υπάρχει καθοδήγηση, αλλά τις περισσότερες μου δίνεται μεγάλη ελευθερία, κάτι που με βοηθά στο να εκφραστώ και να αποδώσω καλύτερα. Για μένα η ελευθερία είναι το κλειδί για να πετύχω το καλύτερο αποτέλεσμα.
Ποιες τεχνικές και υλικά προτιμάτε να χρησιμοποιείτε στην εικονογράφησή σας;
Λατρεύω την υφή της ακουαρέλας και τον τρόπο που τα χρώματα αναμειγνύονται. Επίσης, χρησιμοποιώ ψηφιακά μέσα για να δώσω έμφαση στις λεπτομέρειες και να προσαρμόζω εύκολα το έργο ανάλογα με τις ανάγκες της έκδοσης.
Πώς εξελίσσεται το στυλ σας με την πάροδο του χρόνου και πώς αυτό αντικατοπτρίζεται στα βιβλία που εικονογραφείτε;
Το στυλ μου έχει γίνει πιο καθαρό και δυναμικό με τον καιρό. Προσπαθώ να εξελίσσομαι και να προσαρμόζομαι στις τάσεις, αλλά για μένα έχει μεγαλύτερη αξία το να μην χάνω την λεπτομέρεια, ένταση, αυθεντικότητα και αμεσότητα που θέλω να έχουν οι εικόνες μου.
Φαίνεται αρκετά απαιτητικό αυτό, όποτε θα ήθελα να σας ρωτήσω πάνω σε αυτό, ποια είναι η μεγαλύτερη πρόκληση στην εικονογράφηση παιδικών βιβλίων;
Η μεγαλύτερη πρόκληση είναι να ισορροπήσω ανάμεσα στο να κρατάω την εικόνα απλή και κατανοητή για τα παιδιά, ενώ παράλληλα να προσθέτω λεπτομέρειες που θα τους τραβούν το ενδιαφέρον.
Έχετε αγαπημένους χαρακτήρες που έχετε δημιουργήσει; Τι τους κάνει ιδιαίτερους για εσάς;
Ναι, ο αγαπημένος μου είναι ο Βίκτωρ, ο βασιλιάς λιοντάρι, που αγαπά να φροντίζει τα υπόλοιπα ζώα. Τον αγαπώ γιατί μέσα από αυτόν θέλησα να δείξω πως ακόμα και τα πιο “δυνατά” πλάσματα έχουν ευαισθησίες και αναγνωρίζουν ότι ο ρόλος τους είναι να φροντίσουν, να προστατέψουν, να καθοδηγήσουν, να προτρέψουν με αγάπη.
https://www.ianos.gr/books/paidika/paramuthia/3-5/parti-sti-zougkla-tou-onirou-0573473#more-info-tab
Πώς φροντίζετε οι εικόνες σας να είναι κατανοητές και ελκυστικές για τα παιδιά;
Επικεντρώνομαι στις εκφράσεις των χαρακτήρων και χρησιμοποιώ ξεκάθαρες γραμμές. Τα χρώματα επίσης πρέπει να συμβαδίζουν με τα συναισθήματα και το ύφος του κειμένου για να είναι πιο κατανοητό και προσιτό στα παιδιά. Κάθε σκηνή προσπαθώ να την απλοποιώ ώστε να καταλαβαίνουν τα παιδιά τι συμβαίνει με την πρώτη ματιά. Έτσι και το κείμενο θα πρέπει να είναι σωστά δομημένο και να βγάζει μια εικόνα ξεκάθαρη για να αντιλαμβάνονται τα παιδιά άμεσα την ιστορία καθώς θα το διαβάζουν και μόνα τους.
Ποιες αξίες ή μηνύματα προσπαθείτε να μεταδώσετε μέσα από τις εικονογραφήσεις σας;
Προσπαθώ να μεταδώσω την αποδοχή την συμπερίληψη και την αξία της φιλίας. Θέλω τα παιδιά να δουν μέσα από τις εικόνες ότι είναι σημαντικό να αποδέχονται και να σέβονται τη διαφορετικότητα.
Πολύ σημαντικά όλα όσα λέτε. Ποιο θεωρείτε λοιπόν, ότι είναι το πιο σημαντικό στοιχείο στην εικονογράφηση παιδικών βιβλίων, που κάνει ένα βιβλίο να ξεχωρίζει;
Η συναισθηματική σύνδεση. Τα παιδιά αγαπούν βιβλία που τα κάνουν να νιώθουν συναισθήματα, είτε χαρά, είτε περιέργεια, είτε νοσταλγία. Μια καλή εικονογράφηση είναι αυτή που φέρνει τα παιδιά κοντά στους χαρακτήρες και επιτρέπει στην φαντασία τους να πλάθει όνειρα.
Ισχύει αυτό! Η εικονογράφηση παίζει σημαντικό ρόλο, ειδικά στις νεαρές ηλικίες. Ποιο είναι το αγαπημένο σας παιδικό βιβλίο που έχετε εικονογραφήσει μέχρι σήμερα και γιατί;
Το αγαπημένο μου είναι το "Παιδική ζωή των άστρων", γιατί ήταν ένα βιβλίο με όμορφα μηνύματα και πολύτιμη γνώση, και ένιωσα πως οι εικόνες μου πραγματικά πλησίασαν το ζητούμενο και το δικό μου αλλά και του συγγραφέα και του εκδότη.
https://www.afoikyriakidi.gr/el/h-paidiki-zoi-ton-astron
Λαμβάνοντας υπόψη την εξέλιξη της ψηφιακής τέχνης θα θέλαμε να μάθουμε πώς βλέπετε το μέλλον της παιδικής εικονογράφησης.
Με την ψηφιακή τέχνη προσωπικά ασχολούμαι από το 1997 ήμουν από τους πρώτους στο χώρο που την μελέτησα, την δίδασκα και την μελετάω ακόμη. Είναι κάτι που με συναρπάζει και με βοηθάει να έχω πάρα πολλές δυνατότητες. Γνωρίζω όλα τα στάδια παραγωγής ενός βιβλίου και αυτό είναι κάτι το οποίο με βοηθάει στο να είμαι αποτελεσματικότερη. Αν και αγαπώ τις παραδοσιακές τεχνικές, νομίζω ότι οι νέες τεχνολογίες μπορούν να συνδυαστούν και να εμπλουτίσουν την εικονογράφηση και να δώσουν πρόσβαση σε νέες τεχνικές και εκφράσεις.
Τι συμβουλή θα δίνατε σε κάποιον που θέλει να ξεκινήσει καριέρα στην εικονογράφηση παιδικών βιβλίων;
Να διαβάζει πολλά παιδικά βιβλία και να σχεδιάζει καθημερινά. Η εξέλιξη έρχεται με την εξάσκηση, αλλά το σημαντικότερο είναι να παραμένει αληθινός στο δικό του στυλ και να μην φοβάται να εκφράσει τη μοναδικότητά του. Πέρα από αυτό όμως είναι σημαντική η τεχνογνωσία των ψηφιακών σχεδιαστικών προγραμμάτων γιατί ο ανταγωνισμός είναι μεγάλος, οι απαιτήσεις ακόμη μεγαλύτερες και θα πρέπει να προστεθεί η γνώση, η οποία είναι σημαντικό εφόδιο για έναν εικονογράφο.
Ευχαριστούμε πολύ την εικονογράφο για τη συνέντευξη που μας έδωσε!