Γράφει η Βασιλική Διαμάντη, @diamond.s.world
Η αστυνομική λογοτεχνία γεννήθηκε πριν περίπου 2 αιώνες. Πρωτεργάτης της είναι ο Edgar Allan Poe. Από τότε έχει εξελιχθεί και συνεχίζει να εξελίσσεται. Κάθε συγγραφέας, επηρεασμένος από το γεωγραφικό του μέρος, αποτυπώνει στον χάρτινο καμβά του την ιστορία με διαφορετικό τρόπο. Όλοι όμως έχουν ως σήμα κατατεθέν τους τη δικαιοσύνη που συνήθως στο τέλος «λάμπει». Από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά αυτής της λογοτεχνίας που οφείλει να έχει κάθε συγγραφέας είναι οι ανατροπές, τα μυστικά και η δύσκολη επίλυση του μυστηρίου και της αλήθειας.
Ιέρεια και βασίλισσα της αστυνομικής λογοτεχνίας είναι η Agatha Christie. Τα έργα της έχουν πολυδιαβαστεί και συνεχίζουν να διαβάζονται ακόμη και σήμερα, και στο μέλλον, με τον ίδιο ζήλο και απόλαυση. Ο Ηρακλής Πουαρό και η Μις Μαρπλ έχουν γίνει αγαπημένοι ήρωες όλων μας και δύσκολα θα χάσουν την πρωτοκαθεδρία τους.
Βέβαια, από τότε έχουν αλλάξει πολλά. Τις τελευταίες δεκαετίες έχουν κερδίσει έδαφος οι ιστορίες των Σκανδιναβών συγγραφέων όπως είναι ο Jo Nesbo, η Camilla Lackberg.
Από τη μεθοδική λογική και τα κομμάτια που συνθέτουν σιγά σιγά το παζλ μέχρι να έρθει η αποκάλυψη του δολοφόνου, έχουμε μεταβεί σε άλλες μεθόδους που ακολουθεί ο αστυνομικός. Αυτή μία ειδοποιός διαφορά μεταξύ της Σκανδιναβικής αστυνομικής λογοτεχνίας και των υπολοίπων χωρών του κόσμου. Αν και τα τελευταία χρόνια τείνουν οι περισσότεροι δημιουργοί να ακολουθήσουν αυτή τη σύγχρονη και διαφορετική νόρμα απ’ αυτήν της Agatha Christie. Η μόνη σταθερά όλων είναι η αποκάλυψη της αλήθειας και η εύρεση του δολοφόνου.
Στην αντίπερα όχθη του κόσμου, στην Αμερική, γεννιέται ο Edgar Allan Poe, και με το έργο του "Οι φόνοι της οδού Μοργκ" εισάγει τους αναγνώστες στην αστυνομική λογοτεχνία. Επομένως, ο Αύγουστος Ντιπέν θεωρείται ο πρώτος λογοτεχνικός ντετέκτιβ.
Ερχόμενοι στην Ευρώπη, ο Άγγλος Wilkie Collins γράφει ένα εξαιρετικό και τεράστιο σε όγκο μυθιστόρημα "Η γυναίκα με τα λευκά". Το βιβλίο αυτό είναι, ίσως, το πρώτο ευρωπαϊκό αστυνομικό έργο.
Μεταφερόμενοι λίγο αργότερα, θα δούμε ότι η Αγγλία συνεχίζει την αστυνομική παράδοση με γρίφους τύπου whodunit. Εδώ, βλέπουμε μ’ έναν μαγικό και μοναδικό τρόπο ότι οι συγγραφείς προσπαθούν να βάλουν τον αναγνώστη να βρει μαζί με τον ντετέκτιβ τον δολοφόνο. Μερικά από τα έργα που ακολουθούν αυτό το μοτίβο είναι "Το Έγκλημα στο Όριεντ Εξπρές", "Έγκλημα στον Νείλο" κ.α.
Γυρνώντας για λίγο στην Αμερική, ο Raymond Chandler γίνεται ένας εκ των κορυφαίων εκπροσώπων της σκληρής αστυνομικής λογοτεχνίας, όπου οι ντετέκτιβ είναι αγενείς, απρόσιτοι, μοναχικοί, με σκοτεινό παρελθόν και εν γένει αλκοολικοί. Ήρωας στα αστυνομικά νουάρ έργα του Raymond Chandler είναι ο Φίλιπ Μάρλοου. Αυτά τα χαρακτηριστικά των ντετέκτιβ, χωρίς την "ταυτότητα" της νουάρ λογοτεχνίας, είναι που στοιχειοθετούν και τον χαρακτήρα του ντετέκτιβ Χάρι Χόλε, τον ήρωα του Jo Nesbo.
Αρκετά χρόνια μετά τη λήξη του Β Παγκοσμίου Πολέμου θα εμφανιστούν αρκετά μυθιστορήματα που ακολουθούν την αστυνομική νουάρ λογοτεχνία, έχοντας συνήθως ως χρονική περίοδο τα σκοτεινά χρόνια του Χίτλερ και αργότερα της διχοτόμησης της Γερμανίας και συγκεκριμένα μεταφέρονται οι ιστορίες στην Ανατολική πλευρά της, όπου οι Ρώσοι είχαν τα ηνία της, με τη Στάζι. Κάποιοι απ’ αυτούς τους συγγραφείς είναι οι Άγγλοι Philip Kerr και David Young.
Ο Georges Simenon με Τον τόσο διαφορετικό επιθεωρητή Ζυλ Μαιγκρέ γίνεται ευρέως γνωστός σ’ όλον τον κόσμο.
Από τότε μέχρι σήμερα η αστυνομική λογοτεχνία πέρασε από την αναζήτηση της αλήθειας στο έντονα κοινωνικό στοιχείο, σε αναλύσεις πολιτικοκοινωνικές και με ψυχολογικό υπόβαθρο.
Στην Ελλάδα είμαστε λίγο πίσω σ’ αυτό το κομμάτι, αν και από το 1990 και μετά υπάρχει μία "άνθηση" αυτής της λογοτεχνικής κατηγορίας. Τα βήματα γίνονται και την τελευταία δεκαετία βλέπουμε να ανεβαίνει συνεχώς και γοργά. Ο Πέτρος Μάρκαρης με τον αστυνόμο Κώστα Χαρίτο προσφέρουν στους αναγνώστες ιστορίες που μένουν χαραγμένες στις ψυχές όλων. Άξιοι Έλληνες συγγραφείς είναι ο Φίλιππος Φιλίππου, ο Χρήστος Μαρκογιαννάκης (Έλληνας που ζει στη Γαλλία με επιρροές από το μοτίβο της Agatha Christie), η Ελευθερία Μεταξά κ.α.
Έτοιμοι για ένα ταξίδι στον κόσμο της αστυνομικής λογοτεχνίας; Προσδεθείτε και ετοιμαστείτε να βρείτε τον χάρτινο δολοφόνο της ιστορίας!