Γράφει η Ροδαμάνθη Σοφικίτου, @greek_studyholic
Μερικά κλασικά έργα για την κατανόηση της ανθρώπινης συμπεριφοράς, της υπακοής και της μαζικής βίας που προτείνω, είναι τα εξής:
"Ψυχολογία των μαζών"
"Ένα έργο που αξίζει ειδικά σήμερα να διαβαστεί από όλους, και ιδιαίτερα τους νέους, καθώς στην Ευρώπη και σε όλο τον κόσμο εμφανίζονται οχλοκρατίες που είναι έτοιμες να απεμπολήσουν όλες τις κατακτήσεις του δυτικού πολιτισμού.η Ψυχολογία των μαζών θεωρείται μέχρι και σήμερα ένα από τα βιβλία που άλλαξαν τον κόσμο στις αρχές του 20ού αιώνα. Έργο μνημειώδες, παραμένει πρωτοπόρο στον τομέα της Κοινωνικής Ψυχολογίας, ως το πρώτο που προσέγγισε το φαινόμενο των μαζών από μια νέα οπτική γωνία και φώτισε τον δυνάμει καταστροφικό ρόλο τους στη σύγχρονη ιστορία". Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μίνωας https://www.minoas.gr/psychologia-ton-mazon
Η «Ψυχολογία των Μαζών» μπορεί κάλλιστα να λειτουργήσει ως γέφυρα ανάμεσα στην Ιστορία και την Κοινωνική Ψυχολογία, μιας και προσφέρει μια βαθύτερη κατανόηση των συλλογικών συμπεριφορών που διαμορφώνουν την ιστορική εξέλιξη. Ο ανανώστης μπορεί να ερμηνεύσει:
εθνικιστικά κινήματα, θρησκευτικές εξεγέρσεις, μαζικές μεταναστεύσεις ή πανικούς.
"Das Milgram-Experiment"
ή και τη μελέτη:
Σε αυτά τα βιβλία γίνεται λόγος για το περίφημο πείραμα υπακοής που διεξήγαγε ο Αμερικανός ψυχολόγος Stanley Milgram στις αρχές της δεκαετίας του 1960.
Στο πείραμα, οι συμμετέχοντες πίστευαν ότι έδιναν ηλεκτρικά σοκ σε άλλους συμμετέχοντες, επειδή ένας επιστήμονας (η αυθεντία όπως κατονομάζεται) τούς το ζητούσε.
Στην πραγματικότητα, τα θύματα δεν υπέφεραν, αλλά οι συμμετέχοντες που έκαναν τα ηλεκτροσόκ το αγνοούσαν.
Ένα πολύ μεγάλο ποσοστό ανθρώπων υπάκουσε στις εντολές, συνέχισε ακόμα κι όταν πίστευε ότι προκαλεί σοβαρό πόνο, το έκανε όχι από σαδισμό, αλλά επειδή ένιωθε υποχρεωμένο να υπακούσει στην εξουσία.
"Το πείραμα του Μίλγκραμ, είχε σοκάρει την κοινή γνώμη τη δεκαετία του ’60 επειδή απέδειξε ότι οι περισσότεροι άνθρωποι είναι πρόθυμοι να υπακούσουν στις εντολές της εξουσίας ακόμα και όταν πρόκειται να βλάψουν κάποιον. Το πείραμα είχε σκοπό να ρίξει φως στις συνθήκες που επικρατούσαν στη ναζιστική Γερμανία. Η διαδικασία αυτή επαναλήφθηκε πρόσφατα από Πολωνούς κοινωνικούς ψυχολόγους…Στο πλαίσιο της διαδικασίας του πειράματος, οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να πατούν δέκα κουμπιά, που το καθένα αντιστοιχούσε σε ολοένα ισχυρότερο ηλεκτροσόκ, που δεν ήταν πραγματικό, αλλά οι συμμετέχοντες δεν το γνώριζαν. Αποδείχθηκε ότι, 9 στους 10 ήταν πρόθυμοι να πατήσουν το κουμπί με το πιο έντονο ηλεκτροσόκ." (πηγή: https://www.ebooks4greeks.gr/peirama-tou-milgkram)
"Ordinary Men"
"Η συλλογική συμπεριφορά του Reserve Police Battalion 101 έχει βαθιά ανησυχητικές επιπτώσεις. Υπάρχουν πολλές κοινωνίες που μαστίζονται από παραδόσεις ρατσισμού και παγιδεύονται στη νοοτροπία πολιορκίας του πολέμου ή της απειλής πολέμου. Παντού η κοινωνία προϋποθέτει ότι οι άνθρωποι σέβονται και υπακούουν στην εξουσία, και πράγματι δύσκολα θα μπορούσε να λειτουργήσει διαφορετικά. Παντού οι άνθρωποι επιδιώκουν την επαγγελματική ανέλιξη. Σε κάθε σύγχρονη κοινωνία, η πολυπλοκότητα της ζωής και η επακόλουθη γραφειοκρατικοποίηση και εξειδίκευση αποδυναμώνουν την αίσθηση της προσωπικής ευθύνης εκείνων που εφαρμόζουν την επίσημη πολιτική. Μέσα σχεδόν σε κάθε κοινωνικό σύνολο, η ομάδα των συνομηλίκων ασκεί τεράστιες πιέσεις στη συμπεριφορά και θέτει ηθικούς κανόνες. Εάν οι άνδρες του Reserve Police Battalion 101 μπορούσαν να γίνουν δολοφόνοι υπό τέτοιες συνθήκες, ποια ομάδα ανδρών δεν μπορεί;" (Απόσπασπα από το βιβλίο)
Ο ιστορικός Browning στο έργο του μελετά το Εφεδρικό Αστυνομικό Τάγμα 101, μια μονάδα Γερμανών αστυνομικών που συμμετείχε στη μαζική δολοφονία Εβραίων στην κατεχόμενη Πολωνία. Εν ολίγοις λέγεται πως οι άνδρες δεν ήταν μέλη των SS, δεν ήταν ιδιαίτερα φανατικοί ναζί, ήταν κυρίως μεσήλικες, οικογενειάρχες, εργάτες.
Αυτά τα βιβλία δείχνουν ότι η μαζική βία δεν απαιτεί τέρατα· Αρκούν απλά ordinary people/συνηθισμένοι άνθρωποι σε ακραίες συνθήκες.