Γράφει η Βάσια Κατσαούνου, @mrs_vassia
Σήμερα συμπληρώνονται 80 χρόνια από την απελευθέρωση της Αθήνας από τους Ναζί. Στις 9:45 το πρωί της 12ης Οκτωβρίου του 1944, οι Γερμανοί υποστέλλουν τη σημαία τους από την Ακρόπολη, ενώ την ίδια στιγμή τμήμα του γερμανικού στρατού καταθέτει στεφάνι στο μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη. Η Αθήνα κηρύσσεται ανοχύρωτη πόλη και εκκενώνεται από τα γερμανικά στρατεύματα. Ο αθηναϊκός λαός ξεσπά σε αυθόρμητες εκδηλώσεις χαράς και ενθουσιασμού και ξεχύνεται στους δρόμους. Ύστερα από 1264 μέρες Κατοχής η Αθήνα είναι και πάλι ελεύθερη!
Ακολουθούν κάποια λογοτεχνικά βιβλία, στα οποία αποτυπώνεται η σημαντική αυτή ιστορική στιγμή:
"Ημέρες Αργίας: Δεκέμβρης 1944", Π. Χάρης
Η πρώτη μέρα της λευτεριάς είναι ένα μεγάλο ποτάμι. Βλέπεις στους δρόμους και στις πλατείες της Αθήνας μια φουρτουνιασμένη ανθρωποθάλασσα που όλο και μεγαλώνει, όλο και πλαταίνει και γεμίζει την πόλη με τη βουή μιας δύναμης, που θέλει να ξεσπάσει, ν' αλαφρώσει από την οργή που πολύ την έχει βασανίσει, να γίνει παντού κυρίαρχη και να μη βρίσκει πουθενά εμπόδια. Και δεν είναι ένας μόνο κόσμος αυτή η ανθρωποθάλασσα. Το βλέπεις από μακριά και δε χρειάζεται να ρωτήσεις, να μάθεις, να καταλάβεις.
Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Εστία.
"Πολιορκία", Α. Κοτζιάς
1943, τελευταία περίοδος της γερμανικής κατοχής. Ο Μηνάς Παπαθανάσης και οι ένοπλοι άντρες του έχουν αποδυθεί σε μια θανάσιμη αναμέτρηση με άλλες ένοπλες ομάδες της αριστεράς. Ο αμοραλισμός και η θηριωδία δεν περιορίζονται ωστόσο στην εξόντωση του αντιπάλου και στην αδίστακτη συνεργασία με τον κατακτητή. Ζώντας αδιάκοπα την αβάσταχτη αγωνία του θανάτου, οι παγιδευμένοι άντρες μετατρέπουν τη μικρή κατοικία μέσα στην οποία βρίσκονται ταμπουρωμένοι σε μια κόλαση βίας κατ' εικόναν και ομοίωσιν του ανεξέλεγκτου μηχανισμού του οποίου αποτελούν ασήμαντα εξαρτήματα.
Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κέδρος.
"Ο μεγάλος περίπατος του Πέτρου", Α. Ζέη
27 Οκτωβρίου 1940: θα τη θυμάται αυτή τη μέρα ο Πέτρος που πέθανε το τριζόνι του. Θα τη θυμάται γιατί την επομένη ακούει τη φωνή της μητέρας του να του λέει: «Σήκω…, έγινε πόλεμος. Δεν ακούς τις σειρήνες;» Και από τότε αρχίζει ο μεγάλος περίπατος του Πέτρου, μια βόλτα στην Αθήνα της Κατοχής, στα δύσκολα εκείνα χρόνια της πείνας, των συσσιτίων, της απαγόρευσης της κυκλοφορίας, των διωγμών, με την ελπίδα να σιγοκαίει κάπου στο βάθος.
Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.
"Οι γειτονιές του κόσμου", Γ. Ρίτσος
Ο Γιάννης Ρίτσος ανασυνθέτει μια ολόκληρη δεκαετία κρίσιμη για την παγκόσμια ιστορία (1941–1951). Η κατοχή, η αντίσταση, η απελευθέρωση, τα Δεκεμβριανά, ο εμφύλιος είναι τα θέματα για αυτό το «τραγούδι», όπως το χαρακτηρίζει ο ποιητής. Ένα «τραγούδι» γραμμένο με την συγκινησιακή φόρτιση της εμπειρίας και την βαθειά γνώση της Ιστορίας του Ανθρώπου.
*Συγκεκριμένα, βλ. «Η απελευθέρωση».
Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κέδρος.
"Όταν ο ήλιος... ", Ζ. Σαρή
Η Ελλάδα μετά το θρίαμβο του Σαράντα, στην Κατοχή. Μια σκοτεινή εποχή για την ελληνική ιστορία. Μια τυραννική ζωή για τους Έλληνες που δέχτηκαν άδικα να ζήσουν κατά τις προσταγές του κατακτητή. Ο καθένας πασχίζει να βρει έναν τρόπο να επιβιώσει. Θα καταφύγει σε όλα τα μέσα, αλλά δε θα ξεχάσει ποτέ την ελευθερία του.. [...] Και έγινε το ξέφρενο πανηγύρι της απελευθέρωσης. Η θεά της Αθήνας, η Αθηνά, κατέβηκε κι αυτή στους δρόμους να γιορτάσει με όλο τον κόσμο. Η Ζωή είναι είκοσι χρονών! Ένας νέος κόσμος την περιβάλλει. Μια νέα ζωή την περιμένει.
Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη.
"Η Παρέλαση – Ενηλικίωση", Τ. Καζαντζής
Στην "Παρέλαση" ο συγγραφέας καταγράφει παιδικές αναμνήσεις και βιώματα της κατοχικής και μετακατοχικής περιόδου αναζητώντας τις αρχικές αιτίες της σημερινής ματιάς του, ενώ στην "Ενηλικίωση" προχωρεί προς το σήμερα με βλέμμα που φορτίζεται προοδευτικά από εμπειρίες, ιδέες και αισθήματα. Μερικά από τα διηγήματα των δύο αυτών συλλογών αποτέλεσαν το υλικό για το σενάριο της τηλεοπτικής σειράς με γενικό τίτλο "Η παρέλαση".
Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Νεφέλη.
"Της Επανάστασης, της Μοναξιάς και της Λαγνείας: ο Λαβύρινθος", Γ. Μιχαηλίδης
Οι δύο κεντρικοί ήρωες αυτής της τριλογίας, ο Οδυσσέας Φραντζής και η Αριάδνη Καρέλη, έχουν τώρα στις σελίδες αυτού του βιβλίου, να διασχίσουν τα χρόνια της Κατοχής, να ζήσουν το έπος της Εθνικής Αντίστασης, τις μαύρες μέρες των Δεκεμβριανών και τα τρομερά χρόνια του Εμφυλίου. Ο έρωτάς τους, αυτός ο δίχως όρια έρωτας, θα περιπλανηθεί μέσα στην πιο δύσκολη, την πιο αιματηρή, την πιο περίπλοκη ιστορική περίοδο του ελληνικού 20ού αιώνα, παραμένοντας το μόνo σταθερό σημείο στο οποίο θα επιστρέφει πάντα η ύπαρξη τους, αναζητώντας την έξοδο από το λαβύρινθο, τη διαφυγή από τις μυλόπετρες της ιστορίας, που τότε άλεθε ανελέητα τα παιδιά αυτού του τόπου. Άνθρωποι εν ιστορία. Άνθρωποι εν πολέμω. Ένα μυθιστόρημα που καταγράφει ανθρώπινες περιπέτειες, αλλά και τις περιπέτειες του τόπου μας, μέσα από διαδικασίες, εμφύλιους πολέμους, προδοσίες πολιτικών, στρατηγών, κομμάτων και συμμάχων.
Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη.
"Ποιήματα", Γ. Σεφέρης
“Να μιλήσω για ήρωες να μιλήσω για ήρωες: ο Μιχάλης
που έφυγε μ' ανοιχτές πληγές απ' το νοσοκομείο
ίσως μιλούσε για ήρωες όταν, τη νύχτα εκείνη
που έσερνε το ποδάρι του μες στη συσκοτισμένη πολιτεία,
ούρλιαζε ψηλαφώντας τον πόνο μας· «Στα σκοτεινά
πηγαίνουμε, στα σκοτεινά προχωρούμε…»
Οι ήρωες προχωρούν στα σκοτεινά.”
* Συγκεκριμένα, βλ. «Ο τελευταίος σταθμός»
Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ίκαρος.
"Η αρραβωνιαστικιά του Αχιλλέα", Α. Ζέη
«Κανείς από τη γενιά μας δεν πρόλαβε. Μας προλάβαιναν άλλα. Πόλεμος, Δεκέμβρης, εμφύλιος, δικτατορία. Όλο τα παλιά θυμόμαστε. Μας βαριούνται. Δεν λέμε να τα ξεχάσουμε, είναι όλη μας η ζωή. Πόσες φορές είπαμε να τη φτιάξουμε από την αρχή! Δεν είναι το κουράγιο που μας έλειψε...». Με αιφνιδιαστικά καθαρό βλέμμα και κρυστάλλινη διαύγεια, η Ελένη, η γήινη αρραβωνιαστικιά του καπετάνιου Αχιλλέα, που έφτασε στα πέρατα της γης, ως την Τασκένδη, για να σμίξει μαζί του, ανακαλεί το παρελθόν της. Πετράδι πετράδι συνθέτει το ψηφιδωτό της σημαντικότερης τριακονταετίας (’40-’70) της Ελλάδας, ξύνοντας παλιές και νεότερες πληγές που άφησαν ανεξίτηλα σημάδια σε ψυχές και σώματα.
Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.