Γράφει η Ροδαμάνθη Σοφικίτου, @greek_studyholic
Το έργο "Ο Απροσδόκητος Επισκέπτης" της Άγκαθα Κρίστι αποτελεί ένα χαρακτηριστικό δείγμα της θεατρικής της γραφής, όπου το αστυνομικό μυστήριο "παντρεύεται" αρμονικά με τη σκηνική ένταση και την ψυχολογική ανάλυση στους χαρακτήρες. Παρότι πολλοί το γνωρίζουν ως μυθιστόρημα, πρόκειται αρχικά για θεατρικό έργο, το οποίο πρωτοανέβηκε το 1958 και αργότερα μεταφέρθηκε σε πεζογραφική μορφή από τον Charles Osborne, παραμένοντας πιστό στην πρωτογενή του δομή και πνοή.
Η υπόθεση εκτυλίσσεται σε μια απομονωμένη εξοχική κατοικία της Ουαλίας, ένα βροχερό και ομιχλώδες βράδυ. Ένας άντρας, του οποίου το αυτοκίνητο έχει εκτραπεί από την πορεία του, βρίσκει καταφύγιο στο σπίτι του Ρίτσαρντ Γουόρικ. Εκεί τον περιμένει ένα σοκαριστικό σκηνικό: ο οικοδεσπότης είναι νεκρός, πυροβολημένος στην πολυθρόνα του, ενώ η σύζυγός του, Λώρα, στέκεται με το όπλο στο χέρι. Αντί να τρομοκρατηθεί ή να καλέσει την αστυνομία, ο άγνωστος επισκέπτης φαίνεται αποφασισμένος να τη βοηθήσει. Από αυτήν την παράδοξη συνεργασία ξεκινά ένα ψυχολογικό και λογικό παιχνίδι, στο οποίο τίποτα δεν είναι όπως φαίνεται και όλοι οι παρόντες στο σπίτι μοιάζουν να κρύβουν κάτι.
Η θεατρική φύση του έργου καθορίζει την ίδια την πλοκή και την αίσθηση του αναγνώστη ή του θεατή. Ολόκληρη η δράση διαδραματίζεται σε έναν και μόνο χώρο, τη βιβλιοθήκη του σπιτιού, γεγονός που εντείνει την αίσθηση κλειστοφοβίας και απομονωμένου σκηνικού. Οι χαρακτήρες κινούνται σε περιορισμένο μεν, φορτισμένο ψυχολογικά περιβάλλον δε, κάτι που αποτελεί αγαπημένο μοτίβο της Κρίστι. Σε αυτό να προστεθεί πως οι διάλογοι είναι πυκνοί, γρήγοροι και συχνά αποκαλυπτικοί, δημιουργώντας διαρκείς εντάσεις και ανατροπές.
Η Άγκαθα Κρίστι εδώ χρησιμοποιεί με μαεστρία το θεατρικό μέσο όχι μόνο για να χτίσει το μυστήριο, αλλά κυρίως για να εστιάσει στην ηθική πολυπλοκότητα των χαρακτήρων της. Η ενοχή και η αθωότητα δεν είναι εύκολα διακριτές, και το κοινό, είτε παρακολουθεί το έργο στη σκηνή είτε το διαβάζει, καλείται να σταθεί ενεργά απέναντι στα ερωτήματα που εγείρονται, όπως για παράδειγμα, ποιος λέει την αλήθεια; Ποιος προσπαθεί να καλύψει τι; Και τελικά, ποιος είναι ο πραγματικός απρόσκλητος επισκέπτης;
Το τέλος του έργου, όπως συμβαίνει συχνά με τα έργα της Κρίστι, είναι απρόσμενο και αποκαλυπτικό. Ωστόσο, δεν είναι μόνο η πλοκή που κρατά το ενδιαφέρον αμείωτο. Όπως είναι λογικό και αναμενόμενο για τα βιβλία της, είναι και η ατμόσφαιρα: η συνεχής παρουσία του θανάτου στο ίδιο το σκηνικό, το υποβλητικό φως, οι ήχοι της καταιγίδας στο βάθος... όλα αυτά συνθέτουν μια εμπειρία που αγγίζει τα όρια του θεατρικού θρίλερ!
Να σημειωθεί πως το έργο έχει ανέβει πολλές φορές στο θέατρο, καθώς προσφέρει στους ηθοποιούς πλούσιους ρόλους με βάθος και στους σκηνοθέτες την ευκαιρία να χτίσουν ένταση μέσα από τη λεπτομέρεια και τον ρυθμό. Παράλληλα, για τον αναγνώστη της πεζογραφικής του εκδοχής, το έργο λειτουργεί σαν μια αναπαράσταση θεατρικής σκηνής μέσα στο μυαλό, με κάθε διάλογο και σκηνική κίνηση να συνθέτει έναν ζωντανό πίνακα.
Το "Ο Απροσδόκητος Επισκέπτης" δεν είναι απλώς ένα ακόμη αστυνομικό έργο της Άγκαθα Κρίστι. Είναι ένα θεατρικό ψυχολογικό δράμα με μυστήριο, το οποίο αξιοποιεί στο έπακρο τα εργαλεία της σκηνής για να δημιουργήσει ένα κλειστοφοβικό, φορτισμένο και απολαυστικά αμφίρροπο παιχνίδι ενοχής και εξιλέωσης.
Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός σε μετάφραση Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη: https://www.psichogios.gr/el/o-aprosdokhtos-episkepths.html?srsltid=AfmBOooCbP048cY-6-c2l0ITPk2aEwnCFAICIYT3dybVJh_8yFUaC4HZ