Γράφει η Κατερίνα Βιτζηλαίου @the.booklist_
Το βιβλίο "Παράδεισος" ανήκει στο λεγόμενο μεταποικιοκρατικό είδος λογοτεχνίας, ένα είδος δηλαδή που γράφεται κυρίως από συγγραφείς πρώην αποικιών ευρωπαϊκών αυτοκρατοριών (ο συγγραφέας του γεννήθηκε στην Ζανζιβάρη) και ασχολείται με τις συνέπειες της αποικιοκρατίας, τόσο πολιτικές όσο και πολιτισμικές.
Η ιστορία του βιβλίου παρακολουθεί την ζωή του Γιουσούφ, ενός 12χρονου αγοριού που γεννήθηκε σε ένα απομακρυσμένο χωριό της Αφρικής στα τέλη του 19ου αιώνα και πουλήθηκε από τους γονείς του σε κάποιον πλούσιο Άραβα τον Αζίζ, για αποπληρωμή των χρεών τους προς εκείνον. Η εποχή που διαδραματίζεται η ιστορία είναι λίγο πριν η Ανατολική Αφρική αποτελέσει πεδίο ανταγωνισμού Γερμανών και Βρετανών αποικιοκρατών για την κατοχή του φυσικού πλούτου της χώρας.
Όταν ο Αζίζ και πλέον αφέντης του Γιουσούφ ξεκινήσει ένα ταξίδι με καραβάνια στην αφρικανική ενδοχώρα για εμπόριο, θα πάρει μαζί του τον Γιουσούφ και τότε μέσω της αθώας ματιάς του νεαρού πρωταγωνιστή, θα παρακολουθήσουμε όλες τις περιπέτειες τους με ληστές, με πρωτόγονες φυλές, με τις δεισιδαιμονίες των κατοίκων και με τα άγρια στοιχεία της φύσης.
Η ιστορία δοσμένη υπό το πρίσμα της αθωότητας της παιδικής ηλικίας, έρχεται σε αντίφαση με την σκληρότητα των γεγονότων που αντιμετωπίζει ο Γιουσούφ και αυτό το τέχνασμα του συγγραφέα εξυπηρετεί στο να είναι ευκολοδιάβαστο και εύπεπτο το βιβλίο, ώστε να περάσουν τα μηνύματα που θέλει αθόρυβα και αβίαστα.
Γιατί ο αναγνώστης θα εντοπίσει εύκολα και μέσω της απλής αφήγησης, τις κοινωνικές και τις ταξικές διαφορές που επικρατούσαν στην Αφρική, τα ήθη και τα έθιμα τους, τις πολιτικές αλλαγές της χώρας, την εκμετάλλευση των αδύναμων, το δουλεμπόριο και την λεηλασία των φυσικών πόρων που είχαν καμουφλαριστεί υπό το μανδύα της προόδου, την πολυπλοκότητα των πολιτισμικών συγκρούσεων, την φτώχια και την ανθρώπινη εξαθλίωση.
Πολύ ενδιαφέρον είναι και το διεισδυτικό ψυχογράφημα του Γιουσούφ που μας προσφέρει ο συγγραφέας, καθώς βιώνουμε όλη την γκάμα των συναισθημάτων του μικρού πρωταγωνιστή, από την στεναχώρια του που τον ξεπούλησαν οι γονείς του αλλά και την αγάπη που ακόμα τρέφει για αυτούς, από την αβεβαιότητα και τον φόβο για την ζωή του, μέχρι και τα πρώτα του ερωτικά σκιρτήματα.
Ο συγγραφέας θέτει σημαντικά ερωτήματα όπως τί είναι για τον καθένα ο προσωπικός του παράδεισος, γιατί να επιλέξει κάποιος την σκλαβιά από την ελευθερία, μήπως κάποιες φορές η ασφάλεια ακόμα και σε μια κατάσταση σκλαβιάς είναι προτιμότερη από την αβεβαιότητα σε ένα σκληρό και άδικο κόσμο και πόσο μπορεί να εφαρμοστεί στην ουσία το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης.
Το βιβλίο "Παράδεισος", είναι ένα περιπετειώδες ταξίδι ενηλικίωσης, ένα αναλυτικό πορτρέτο της Αφρικής και της ενδοχώρας της με τις ευαίσθητες κοινωνικές, φυλετικές και θρησκευτικές ισορροπίες της και με όμορφες και ρεαλιστικές εικόνες της φύσης και των ανθρώπων της, καθώς και μια σιωπηλή κριτική της αποικιοκρατίας και των συνεπειών της.
Ο συγγραφέας του βιβλίου Αμπντουλραζάκ Γκούρνα (Abdulrazak Gurnah) (1948) είναι Βρετανός συγγραφέας, γεννημένος στη Ζανζιβάρη. Μετακόμισε στο Ηνωμένο Βασίλειο ως πρόσφυγας τη δεκαετία του 1960 κατά τη διάρκεια της Ζανζιβαρινής Επανάστασης. Είναι ομότιμος καθηγητής Αγγλικής και Μετααποικιακής Λογοτεχνίας στο Πανεπιστήμιο του Κεντ. Ζει στο Καντέρμπουρι και είναι συγγραφέας δέκα μυθιστορημάτων.
Το βιβλίο του "Παράδεισος", (1994), βρέθηκε στα υποψήφια τόσο για το Βραβείο Μπούκερ όσο και για το Βραβείο Γουίτμπρεντ.
Του απονεμήθηκε το Νόμπελ Λογοτεχνίας το 2021 «για την ασυμβίβαστη και συμπονετική διείσδυσή του στις επιπτώσεις της αποικιοκρατίας και τις τύχες του πρόσφυγα στο χάσμα μεταξύ πολιτισμών και ηπείρων».
Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός: https://www.psichogios.gr/el/paradeisos.html?srsltid=AfmBOopCJlXEmqPno-b_TQvWTlvLJyTemOAjxmQrrcHEbNvx_Pwh6Sfw