Γράφει η Ροδαμάνθη Σοφικίτου, @greek_studyholic
Η νουβέλα του Άκη Παπαντώνη με τίτλο «Η τελευταία αρκούδα του δάσους» κυκλοφόρησε τον Δεκέμβριο του 2023 από τις Εκδόσεις Κίχλη. Ο συγγραφέας αφηγείται σπονδυλωτά τη δύσκολη ενηλικίωση δύο αδερφών, του Θοδωρή και του Νίκου/Νικηφόρου με φόντο την "ηχώ ενός πολέμου που δεν λέει να σβήσει", όπως σημειώνεται στο οπισθόφυλλο του βιβλίου.
«Η μάνα με περιμένει με το χέρι αντήλιο. [...] Έχει, ως συνήθως, αναμμένο τσιγάρο στο στόμα· που και που τινάζει τη στάχτη στο τασάκι. Το δυνατό φως τονίζει τις γραμμές γύρω από το σφιγμένο στόμα της. Βγάζω από την τσέπη της ζακέτας μου ένα πακέτο τσιγάρα, της ζητάω αναπτήρα.
"Καπνίζεις; Από πότε;" ρωτάει καθώς ανάβω.
Σηκώνω τους ώμους, φυσάω τον καπνό.
"Κάθε επίσκεψη και μια έκπληξη;" ρωτάει.
"Μπορεί".
Μένουμε εκεί για ώρα. Σιωπηλοί, καπνίζοντας.
Ο ήλιος έχει αρχίσει να πέφτει τώρα. Η σκιά της -και η δική μου-, καθώς η μέρα σβήνει, μακραίνει πάνω στις πλάκες της αυλής, που χρόνια περιμένουν κάποιον να τις ασβεστώσει».
Η αφήγηση ξεκινά από τα χρόνια της δεκαετίας του '80, συνεχίζει στον εμφύλιο της Βοσνίας τη δεκαετία του '90 και καταλήγει στην Αθήνα των αρχών του 2000. Ο κεντρικός ήρωας, Θοδωρής, προσπαθεί να κατανοήσει το οικογενειακό τραύμα: την απουσία του πατέρα, τη "μεταμόρφωση" του μεγαλύτερου αδερφού του από Νίκο σε Νικηφόρο και το βουβό πένθος της μητέρας τους.
Όλα αυτά σε ένα περιβάλλον όπου οι ερωτήσεις ποτέ δεν τίθενται και οι απαντήσεις ποτέ δεν δίνονται.
Η δομή της νουβέλας είναι αρκετά ιδιαίτερη, μιας και τα κεφάλαια ακολουθούν τη σειρά του ελληνικού αλφαβήτου. Ταυτόχρονα παρεμβάλλονται «στάσεις» που σηματοδοτούν σημαντικά σημεία στη ζωή των ηρώων, ενώ ενσωματώνονται αποσπάσματα μαρτυριών από τα πρακτικά του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου για την Πρώην Γιουγκοσλαβία. Όλα αυτά προσδίδουν στο έργο μια αίσθηση προοδευτικής αποκάλυψης γεγονότων και συναισθημάτων.
Οι κριτικές για το βιβλίο είναι γενικά θετικές. Συγκεκριμένα η Αναστασία Τσουκαλά στο fractal αναφέρει ότι "ο Παπαντώνης φέρνει στο αναγνωστικό κοινό μια νουβέλα με ιστορικό και πολιτικό υπόβαθρο, τηρώντας τις ισορροπίες χάρη στον απλό λόγο, τις σύντομες προτάσεις και τους λιτούς διαλόγους", ενώ ο Αλέξανδρος Ζωγραφάκης στο istos.gr επισημαίνει ότι "ο συγγραφέας επιτυγχάνει, λόγω της πολύ καλά ζυγισμένης ελλειπτικότητας του κειμένου, να κρατήσει το ενδιαφέρον του αναγνώστη".
Το «Η τελευταία αρκούδα του δάσους» αποτελεί κατά την άποψή μου ένα σημαντικό έργο της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας που εξερευνά βαθιά οικογενειακά και ιστορικά τραύματα.
Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κίχλη και μπορείτε να το βρείτε στον σύνδεσμο https://kichli.com/book/i-teleftaia-arkouda-tou-dasous/