Γράφει η Βάσια Κατσαούνου, @mrs_vassia
«Έκανα μεγάλη βόλτα για να σε βρω, αλλά σε βρήκα..»
Το «Γεννιέται ο κόσμος» είναι ένα τρυφερό και λυρικό αφήγημα που καταγράφει με μοναδικό τρόπο την ερωτική εμπειρία μέσα από 46 σύντομα στιγμιότυπα. Πρόκειται για ένα κείμενο βιωματικό και αισθητηριακό που αποτυπώνει την αναγεννητική διάσταση του έρωτα.
Η Βάσια Τζανακάρη επιλέγει έναν πρωτοπρόσωπο, σχεδόν εξομολογητικό τρόπο αφήγησης, χωρίς αποστασιοποιημένο αφηγητή· όλη η ιστορία είναι ιδωμένη μέσα από τα μάτια της ηρωίδας. Και, προφανώς, η ματιά αυτή είναι υποκειμενική, μερικές φορές ακόμα και παραμορφωμένη από την ένταση του έρωτα, όπως άλλωστε συμβαίνει και στην πργματική ζωή, όπου η επιθυμία και η πραγματικότητα συγχέονται, αίροντας κάθε αντικειμενικότητα.
Παρότι γνωρίζουμε πως παρακολουθούμε τον πρώτο χρόνο ενός έρωτα και τις εποχές του, δεν υπάρχει αυστηρη χρονική αλληλουχία και είναι έντονη η αποσπασματικότητα. Τα 46 σύντομα κεφάλαια – αφηγήματα που το απαρτίζουν μπορούν να σταθούν και αυτόνομα και λειτουργούν ως καρτ ποστάλ από μία ερωτική ιστορία. Αυτή η αποσπασματική δομή αντανακλά τη φύση της ερωτικής εμπειρίας, η οποία σπάνια βιώνεται ως συνεχές αφήγημα και ακόμη σπανιότερα ανακαλείται στη μνήμη ως τέτοια.
Ωστόσο όσο σημαντική είναι η αφήγηση για την αποσπασματικότητα, άλλο τόσο είναι και η σιωπή. Κεντρικό ρόλο στο βιβλίο έχουν αυτά που δεν λέγονται: συναντάμε κενά, ανοιχτές προτάσεις, ασάφειες και σιωπές που, μέσω της υποδήλωσης, βαθαίνουν ακόμα περισσότερο το συναίσθημα και αντικατοπτρίζουν την αβεβαιότητα που υπάρχει στον έρωτα.
Τέλος, αν και το βιβλίο θεωρείται αφήγημα και τυπικά ανήκει στον πεζό λόγο, έχει έντονα ποιητικά στοιχεία: σύντομες - κοφτές προτάσεις, ελλειπτική γραφή, μεταφορές και συμβολισμούς, επαναλήψεις και ρυθμό, που κάνουν το κείμενο να ρέει σαν ποίηση.
Το «Γεννιέται ο κόσμος» είναι ένα βιβλίο που δεν ακολουθεί συμβατικούς αφηγηματικούς κανόνες και καταφέρνει, έτσι, να αποτυπώσει τον έρωτα όχι μόνο ως συναίσθημα, αλλά ως μια βαθιά μεταμορφωτική εμπειρία.
Και αυτή η μεταμορφωτική, η αναγεννητική δύναμη του έρωτα είναι ένα από τα μείζονα ζητήματα που βιβλίου, όπως φανερωνει, άλλωστε και ο τίτλος . «Γεννιέται ο κόσμος», λοιπόν, σημαίνει καταρχάς πως με κάθε νέα σχέση γεννιέται ένα νέο κλειστό συμπαν, που αφορά μόνο τους δύο ερωτευμένους και παραμένει απροσπέλαστο για όλους τους υπόλοιπους. Σημαίνει, όμως, παράλληλα πως το ερωτευμένο υποκείμενο μεταμορφώνεται – γεννιέται ξανά υπό την επίδραση του έντονου συναισθήματος, γίνεται μια διαφορετική εκδοχή του εαυτού του, όπως καθρεφτίζεται στα μάτια του αγαπημένου του. Και βέβαια,
ένας από τους πιο εμφανείς τρόπους με τους οποίους ο έρωτας λειτουργεί αναγεννητικά είναι η μεταμόρφωση της αντίληψης για τον κόσμο. Στο βιβλίο βλέπουμε εστιατόρια να κλείνουν οριστικά, αφού πια επιτέλεσαν τον σκοπό τους: να λειτουργήσουν ως χώρος πρωτου ραντεβού και τα ψηλά κτίρια της Αθήνας να λειτουργούν ως αντίβαρο για να αναδειχτεί ο αγαπημένος ως «το πιο ψηλό κτίριο της Αθήνας»! Παρατηρούμε πως ο έρωτας, ουσιαστικά, ξαναγράφει την πραγματικότητα για την αφηγήτρια. Φωτίζει διαφορετικά το παρελθόν και νοηματοδοτεί το παρόν, δίνοντας νέα σημασία στις καθημερινές στιγμές.
Και αυτή η έμφαση στις μικρές, καθημερινές στιγμές, όπως το καθάρισμα ενός πορτοκαλιού/ ένα τράγούδι της Λένας Πλάτωνος που ακούγεται από το Spotify, αλλά και στις μικρές ασήμαντες λεπτομέρειες που περνούν απαρατήρητες από τους πολλούς, όπως ένα σπασμένο δόντι/ το ποτήρι με το ουίσκι, είναι η πιο συγκινητική για μένα. Εκεί ζει άλλωστε ο έρωτας: στις μικρές – φαινομενικά αδιάφορες στιγμές, που καταργούν τον χρόνο και γίνονται νοηματικές νησίδες όπου τα πάντα συμπυκνώνονται.
Η συγγραφέας μάς δείχνει, λοιπόν, ότι οι σχέσεις δεν ορίζονται από τα μεγάλα: τα μεγάλα λόγια, τις μεγάλες συζητήσεις, τις μεγάλες υποσχέσεις, αλλά από τα μικρά κομμάτια της καθημερινότητας, που συνεχίζουν να υπάρχουν και να λειτουργούν ως φορείς μνήμης ακόμη και αν, παρ’ ελπίδα, η σχέση τελειώσει.
Κάτι που δεν περνάει απαρατήρητο από τους αναγνώστες του «Γεννιέται ο κόσμος» είναι η γυναικεία οπτική που υιοθετείται στο βιβλίο. Η αφήγηση είναι αδιαμεσολάβητη και οι σκέψεις της ηρωίδας φτάνουν απευθείας στον αναγνώστη, γεγονός που περιορίζει τον αγαπημένο της στο ρόλο του αντικειμένου του πόθου. Η γυναικεία ματιά, παράλληλα, ταυτίζεται με την ολιστική προσέγγιση του έρωτα, ως έναν συνδυασμό σωματική έλξης και συναισθήματος και ως μεταμορφωτική εμπειρία. Ακόμη, η έμφαση στις λεπτομέρειες: στο καθημερινό, το τετριμμένο, το ασήμαντο αποτελεί ίδιον του γυναικείου τρόπου θεώρησης του κόσμου, όπως και η παραδοχή της ευαλωτότητας, η έκφραση της ανασφάλειας για την έκβαση της σχέσης, ο φόβος της απώλειας.
Ολοκληρώνοντας, το «Γεννιέται ο κόσμος» είναι δεν είναι μια συμβατική ιστορία αγάπης, αλλά μια βαθιά, εσωτερική περιγραφή του έρωτα ως μια δύναμη που αλλάζει την αντίληψή μας για τον κόσμο. Είναι ένα αφήγημα βαθιά προσωπικό, που ακριβώς μέσω αυτού του προσωπικού τόνου, καθίσταται οικουμενικό.
"Γεννιέται ο κόσμος", Βάσια Τζανακάρη, εκδ. Καστανιώτη https://www.kastaniotis.com/catalog/product/view/id/16523?srsltid=AfmBOooX2HRo1D9FZk9q_cy1aQo5naB1Li9vkECLUud59tlZRldba-iP