Γράφει η Ρίτα Μπαούση, @redheadreads_gr
Τα "Έθιμα Ταφής" της Αυστραλής Χάνα Κέντ, είναι ένα από τα πιο αγαπημένα και πολυδιαβασμένα μυθιστορήματα της τελευταίας δεκαετίας, και όχι άδικα. Πρόκειται για το πρωτόλειο της συγγραφέως, ένα βιβλίο εμπνευσμένο από την ιστορία της τελευταίας κατάδικης που εκτελέστηκε στην Ισλανδία, της Άγκνες Μάγκνουσντότιρ. Στα "Έθιμα Ταφής", που μας ταξιδεύουν στην παγωμένη Ισλανδία του 19ου αιώνα, η Κεντ αφηγείται τα αληθινά γεγονότα που σημάδεψαν τη ζωή της νεαρής γυναίκας και την οδήγησαν στην καταδίκη της σε θάνατο. Το βιβλίο, όπως η ίδια η συγγραφέας σημειώνει στον επίλογό του, είναι η μυθιστορηματική εκδοχή των γεγονότων αυτών, ωστόσο ο κύριος κορμός της ιστορίας, δηλαδή το γεγονός της εκτέλεσης, ο τόπος και τα ονόματα των κεντρικότερων ηρώων, έχουν προκύψει από ενδελεχή έρευνα που πραγματοποίησε η ίδια κι έχουν παραμείνει αυτούσια.
Ωστόσο, δεν θα ήθελα να σταθώ στην πλοκή του βιβλίου, άλλωστε, είναι γνωστή στο ευρύτερο κοινό και μπορεί κάλλιστα να βρεθεί με μια απλή αναζήτηση στο διαδίκτυο. Αυτή τη φορά, θα προτιμούσα να εστιάσω στα συναισθήματα που μου προξένησε αυτή η δεύτερη ανάγνωση του βιβλίου, δέκα χρόνια μετά την πρώτη, η οποία συνέπεσε με την τότε κυκλοφορία του στα ελληνικά από τις εκδόσεις Ίκαρος. Αρχικά, να πω πως θαυμάζω απεριόριστα τους ανθρώπους που δουλεύουν υπομονετικά πάνω σε ένα project, μοχθούν για να αγγίξει την τελειότητα και κάνουν έρευνες για να γράψουν το βιβλίο που επιθυμούν, χωρίς να βιάζονται. Διαβάζοντας κανείς τα "Έθιμα Ταφής", τηλεμεταφέρεται στην Ισλανδία του 19ου αιώνα, αφού το αναμφισβήτητο συγγραφικό ταλέντο της Κεντ, σε συνδυασμό με την πολύχρονη έρευνα που πραγματοποίησε σε εκκλησιαστικά κατάστιχα, αρχεία ενοριών, τοπικές ιστορίες και δημοσιεύματα της εποχής, συνθέτουν την αριστοτεχνική αναπαράσταση μιας ολόκληρης εποχής, το πολυδιάστατο ψηφιδωτό της Ισλανδικής κοινωνίας.
Τι να πρωτοθαυμάσει κανείς στο βιβλίο αυτό; Την αληθοφάνεια με την οποία η συγγραφέας αφηγείται τις δυσκολίες της αγροτικής ζωής και της επιβίωσης των ανθρώπων εκείνης της εποχής; H τα απαράμιλλης ομορφιάς τοπία της Ισλανδικής υπαίθρου και τις περιγραφές της άγριας θάλασσας που περιβάλλει το υποστατικό στο οποίο πραγματοποιήθηκαν οι φόνοι του Ιλουγκάσταντιρ; H Κεντ είναι μαέστρος στην εικονοποιία και την απόδοση της ατμόσφαιρας, με αποτέλεσμα οι αναγνώστες να βιώνουν σχεδόν «διαδραστικά» τον Ισλανδικό χειμώνα και τα δεινά του, καθώς και το μαρτύριο της ηρωίδας που οδηγείται στο θάνατο.
Μεγάλο προτέρημα του βιβλίου, άλλωστε, είναι κι αυτό. Να γνωρίζεις από την αρχή πως πρόκειται να διαβάσεις την αληθινή ιστορία μιας καταδικασμένης σε θάνατο γυναίκας αλλά να ελπίζεις μαζί της, μέχρι την τελευταία στιγμή πως κάτι θα αλλάξει, γεγονός που συντελείται σαν απόρροια του εξαιρετικού ψυχογραφήματος που μας παρέδωσε η Κεντ.
Κάνοντας χρήση πρωτοπρόσωπης αφήγησης, η συγγραφέας δίνει στους αναγνώστες την ευκαιρία να διαβάσουν τις πιο μύχιες σκέψεις της Άγκνες και να καταλήξουν εκείνοι στα δικά τους συμπεράσματα, χωρίς να δηλώνεται εξαρχής αν είναι όντως ένοχη για τους φόνους που της καταλογίζουν.
Πολύ πρωτότυπο βρήκα επίσης το γεγονός πως, αυτά τα κεφάλαια της πρωτοπρόσωπης αφήγησης παρεμβάλλονται στην τριτοπρόσωπη, δίνοντας έτσι δύο διαφορετικές οπτικές των ίδιων γεγονότων, παρέχοντας μια αντικειμενικότερη ματιά πάνω σε αυτή την τόσο σκοτεινή ιστορία. Άλλωστε, όπως κι η ίδια η συγγραφέας αναφέρει στον επίλογο του βιβλίου της, αυτό που την απασχολεί είναι να αφηγηθεί την ιστορία της Άγκνες, χωρίς να παίρνει θέση ή να μεροληπτεί υπέρ η κατά της.
Εν κατακλείδι, τα "Έθιμα Ταφής" είναι ένα συγκλονιστικό μυθιστόρημα, κράμα ιστορικού κι αστυνομικού μυθιστορήματος, ένα βαθύ ψυχογράφημα μιας γυναίκας που καταδικάστηκε σε θάνατο χωρίς ποτέ να της δοθεί η ευκαιρία να υπερασπιστεί τον εαυτό της. Είναι ένα βιβλίο για τις σκληρές συνθήκες διαβίωσης των ανθρώπων της υπαίθρου στην Ισλανδία του 19ου αιώνα, με επίκεντρο τη θέση της γυναίκας, την απόδοση δικαιοσύνης, τη θρησκεία, τους μύθους και τις δεισιδαιμονίες. Είναι μια σκοτεινή ιστορία θανάτου που, χάρη στη λογοτεχνία, έρχεται στο φως και συνταράσσει τους αναγνώστες, κάνοντας την ανεξίτηλη στη μνήμη τους για καιρό. Τα "Έθιμα Ταφής" είναι το συγκλονιστικό ντεμπούτο μιας προικισμένης συγγραφέως, το οποίο μόλις κατέβει από το ράφι σας, θα περάσει κατευθείαν στην καρδιά σας.
Το βιβλίο κυκλοφορεί από εκδόσεις Ίκαρος σε μετάφραση Μαρίας Αγγελίδου https://ikarosbooks.gr/45-ethima-tafis.html?srsltid=AfmBOoqjW6Bwwcsl4xj4MRtn7F7UjPuswB-iJiMGymL_X6JyFoWsYc58