Γράφει η Βάσια Κατσαούνου
Kαθώς ψυχορραγεί, η Άντι Μπάντρεν, μητέρα πέντε παιδιών στον Αμερικανικό Νότο, ζητάει απ' τον σύζυγο και τα παιδιά της να τη μεταφέρουν για να τη θάψουν στην πατρίδα της, στο Μισισίπι. Έτσι, ξεκινάει ένα οικογενειακό ταξίδι γεμάτο κινδύνους και απρόοπτα.
Το ταξίδι προς το Μισισίπι είναι για κάθε μέλος της οικογένειας Μπάντρεν μια προσωπική Οδύσσεια, ένα ψυχολογικό ταξίδι που συμβολίζει την πάλη του καθενός με τον θάνατο, το πένθος, τη μοίρα και τον εαυτό. Το φέρετρο της μάνας τοποθετείται στο κέντρο σαν γαϊτανάκι και γύρω του στήνουν χορό τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας ξεδιπλώνοντας σταδιακά τη ζωή, την προσωπικότητα και τα βαθύτερα κίνητρα που τους οδήγησαν στην υλοποίηση αυτού του ταξιδιού.
Ο Φώκνερ ανάγει την οικογένεια σε μείζον ζήτημα του μυθιστορήματος για να την αποσταθεροποιήσει ως αξία. Οι Μπάντρεν στην αρχή του βιβλίου παρουσιάζονται ενωμένοι, ως ένα κοινό μέτωπο μπροστά στο πένθος για τον θάνατο της μητέρας. Καθώς όμως εξελίσσεται η πλοκή γίνεται σαφές πως, εντέλει, οι ρόλοι που επιτελούν τα πρόσωπα μέσα σε μια οικογένεια είναι πιο σημαντικοί από τα ίδια τα πρόσωπα. Αποκαλυπτικός είναι ο μονόλογος της τεθνεώσας, όπου η ηρωίδα, αιχμηρή και ειλικρινής, προβαίνει σε παραδοχές για τη μητρότητα και τον συζυγικό βίο που, ακόμη και σήμερα, σχεδόν 100 χρόνια μετά τη συγγραφή του μυθιστορήματος, καμία μητέρα δεν τολμά!
Η κεντρική ιστορία μπορεί να είναι απλή, όμως ο αριστοτεχνικός τρόπος που τη χειρίζεται ο Φώκνερ, με τους μορφολογικούς και υφολογικούς του πειραματισμούς, ανάγει το "Καθώς ψυχορραγώ" σε σπουδαία λογοτεχνία και το καθιστά ένα από τα αριστουργήματα της αμερικανικής λογοτεχνίας του 20ου αιώνα. Οι 15 διαφορετικές αφηγηματικές φωνές δημιουργούν μια πολυεπίπεδη αφήγηση και κατορθώνουν να αποδώσουν τον αποσπασματικό τρόπο με τον οποίο οι ήρωες αντιλαμβάνονται τον εαυτό τους, τους άλλους και τον κόσμο.
Το "Καθώς ψυχορραγώ" γράφτηκε το 1930, αρχής γενομένης από τον τίτλο, μέσα σε 47 νύχτες κατά τις οποίες ο Φώκνερ εργαζόταν ως επιστάτης στους λέβητες του Πανεπιστημίου και θίγει ζητήματα πρωτοποριακά για την εποχή, όπως η διάσταση σημαίνοντος και σημαινόμενου, ρίχνει στο τραπέζι πρωτοποριακές ιδέες -μπορεί να διακρίνει κανείς κάποια ψήγματα φεμινισμού- και, κυρίως, πραγματεύεται διαχρονικά ζητήματα, όπως η απώλεια, η ταυτότητα εντός της οικογένειας, το μάταιο της ζωής και η θνητότητα με πρωτοποριακό τρόπο!
Είναι ένα βιβλίο που, παρά τις δυσκολίες που παρουσιάζει η ανάγνωσή του, αξίζει να διαβαστεί!
"Ὅταν κατάλαβα πὼς ἤμουν ἔγκυος στὸν Κάς, κατάλαβα πὼς ἡ ζωὴ εἶναι κάτι φρικτὸ καὶ πὼς αὐτὴ ἦταν ἡ ἀπάντηση. Τότε ἦταν ποὺ ἔμαθα πὼς οἱ λέξεις εἶναι ἄχρηστες· πὼς οἱ λέξεις καλὰ καλὰ δὲν ταιριάζουν σ' αὐτὸ ποὺ προσπαθοῦν νὰ περιγράψουν. Ἀφοῦ γεννήθηκε ὁ Κὰς κατάλαβα πὼς ἡ μητρότητα ἐφευρέθηκε ἀπὸ κάποιον ποὺ ἤθελε νὰ τῆς δώσει ὄνομα μιᾶς καὶ αὐτὲς ποὺ τὰ ᾿καναν τὰ παιδιὰ δὲν νοιάζονταν ἂν ὑπῆρχε κάποια λέξη νὰ τὴν περιγράψει. Κατάλαβα πὼς ὁ φόβος ἐφευρέθηκε ἀπὸ κάποιον ποὺ ποτὲ δὲν εἶχε νιώσει φόβο· ἡ περηφάνια ἀπὸ κάποιον ποὺ δὲν ἤτανε ποτὲ περήφανος. Τότε κατάλαβα πὼς δὲν ἔφταιγαν οἱ μυξιάρικες μύτες τους, ἀλλὰ πὼς ἤμασταν ἀναγκασμένοι νὰ μεταχειριζόμαστε ὁ ἕνας τὸν ἄλλο μὲ λέξεις ποὺ κρέμονταν σὰν τὶς ἀράχνες ἀπὸ τὸ δοκάρι, ποὺ κουνιόντουσαν πέρα δώθε κι ἔστριβαν χωρὶς ν' ἀγγίζονται ποτέ, κι ὅτι μόνο μὲ τὰ χτυπήματα τῆς βίτσας θὰ μποροῦσε τὸ αἷμα μου καὶ τὸ αἷμα τους νὰ τρέξει σὰν ἕνα. Τότε κατάλαβα πὼς δὲν ἔφταιγε ὅτι ἡ μοναχικότητά μου παραβιαζόταν ξανὰ καὶ ξανὰ μὲ κάθε μέρα ποὺ περνοῦσε, ἀλλὰ ὅτι δὲν εἶχε παραβιαστεῖ ποτὲ στ' ἀλήθεια μέχρι ποὺ ἦρθε ὁ Κάς. Οὔτε κὰν ἀπὸ τὸν Ἂνς τὶς νύχτες. Εἶχε καὶ τοῦ λόγου του μιὰ λέξη γι' αὐτό. Τὸ ἔλεγε ἀγάπη. Ἀλλὰ τὶς εἶχα καταλάβει πιὰ τὶς λέξεις. Ἤξερα πὼς κι ἐτούτη ἦταν σὰν ὅλες τὶς ἄλλες: ἕνα σχῆμα ποὺ γεμίζει ἕνα κενό· πὼς ὅταν ἔφτανε ἡ στιγμή, δὲν θά 'χες ἀνάγκη τὴ λέξη γιὰ νὰ τὴν περιγράψεις, καὶ τὸ ἴδιο θὰ ἴσχυε γιὰ τὴν περηφάνια ἢ τὸ φόβο."
Το βιβλίο κυκλοφορεί σε -εξαιρετική- μετάφραση Π. Κεχαγιά από τις εκδόσεις Gutenberg.
https://www.dardanosnet.gr/product/kathos-psychorrago/
Βάσια Κατσαούνου
mrs_Vassia