Γράφει η _xristof.simelina_/ _vivliothiki_
Η Γιάννα Τζιβελέκη είναι γεννημένη στην Αθήνα, με σπουδές στο μοντάζ και ενδιαφέρον για το σενάριο, τον πολιτισμό και τη θέση της γυναίκας στην τέχνη. Παράλληλα, έχει διαγράψει τη δική της πορεία, που περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τη ζωή στην Ισπανία και την επαγγελματική της ενασχόληση με την εξυπηρέτηση πελατών και την αξιολόγηση περιεχομένου.Με το πρώτο της βιβλίο, ‘‘Η Σωστή Απόσταση’’, που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Συρτάρι, συστήνεται στο αναγνωστικό κοινό και κάνει το πρώτο της βήμα στον κόσμο της λογοτεχνίας.Με αφορμή λοιπόν αυτή την πρώτη συγγραφική της απόπειρα, συνομίλησα μαζί της για τη γραφή, τις προσωπικές της διαδρομές, τις δημιουργικές αναζητήσεις και όλα όσα την οδήγησαν να μετατρέψει τις σκέψεις της σε λέξεις και τις λέξεις σε βιβλίο.
Σιμέλα: Η ‘‘σωστή απόσταση’’ είναι τελικά απόσταση από τους άλλους ή από τον ίδιο μας τον εαυτό;
Γιάννα: Η σωστή απόσταση είναι το κομμάτι που διανύουμε για να συναντήσουμε τον Άλλον όταν ακόμα δεν ξέρουμε τι ρόλο θα παίξει στη ζωή μας. Και άρα είναι ταυτόχρονα και η απόσταση από την εκδοχή του εαυτού μας που θα γίνουμε μαζί του. Αυτό μπορεί να μη φανεί αμέσως, να χρειάζεται χρόνο, να έχει ο κάθε άνθρωπος τον δικό του ρυθμό και κάποιες φορές μπορεί και να συμπίπτουν κιόλας. Σίγουρα όμως αφορά τη διεργασία που γίνεται μέσα μας.
Σιμέλα: Στην ποίησή σας, τι είναι πιο δύσκολο: να πλησιάζεις ή να απομακρύνεσαι;
Γιάννα: Να πλησιάζεις είναι αυτό που παίρνει περισσότερο χρόνο μέχρι να βρεθεί η σωστή απόσταση. Έτσι θα έλεγα, ότι στην πρώτη μου ποιητική συλλογή με ενδιέφερε αυτό ακριβώς, πώς βρίσκουμε την κοντινότητα τελικά και με τι ρυθμό πλησιάζει κάποιος την οικειότητα.
Σιμέλα: Πόσο από εσάς κρύβεται πίσω από το ποιητικό «εγώ» της συλλογής;
Γιάννα: Υπάρχει το εγώ της εποχής που γράφτηκε, που ήταν σαν βουτιά σε βαθιά θάλασσα με σποραδικές ανάσες στην επιφάνεια, όπου μπορούσα και να γράψω ή να επεξεργαστώ. Το ενδιαφέρον είναι πως ακόμα και σε διαφορετικές καταστάσεις, πάντα κουβαλάει κάτι από μένα, ωστόσο τώρα πλέον με την νηφαλιότητα της σωστής απόστασης από εκείνο το εγώ που υπήρξα.
Σιμέλα: Ο έρωτας στα ποιήματά σας μοιάζει συχνά να συνυπάρχει με τη φθορά. Μπορεί το ένα να υπάρξει χωρίς το άλλο;
Γιάννα: Όχι. Ο έρωτας εμπεριέχει την φθορά και το αντίστροφο, όπως η θάλασσα εμπεριέχει εν δυνάμει ναυάγια. ‘‘Ἀλίμονοἂν κόψουμε τὰ μπάνια’’, όμως,όπως λέει κι ο σπουδαίος Ντίνος Χριστιανόπουλος.
Σιμέλα: Γράφουμε για να καταλάβουμε ποιοι είμαστε ή επειδή ακριβώς δεν μπορούμε να το καταλάβουμε;
Γιάννα: Γράφουμε γιατί δεν μπορούμε να κάνουμε αλλιώς αρχικά. Είναι η έκφραση μας, μια μετάφραση της ζωής μας, όπως την αντιλαμβανόμαστε. Θέλω να πιστεύω πως στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης που μπορεί φαινομενικά να (αντί)γράψει τα πάντα, να συνεχίσουμε να μην καταλαβαίνουμε ακριβώς ποιοι είμαστε, νατο ψάχνουμε με τρόπους που μας κάνουν να νιώθουμε ζωντανοί κι έτσι να κάνουμε λάθη, δηλαδή δοκιμές που θα κάνουν την έκφραση ουσιαστική κι όχι ένα ακόμα «σωστό» copypaste.
Σιμέλα: Το σώμα στην ποίησή σας θυμάται όσα η συνείδηση προσπαθεί να ξεχάσει;
Γιάννα: Το σώμα θυμάται, ναι. Με τον καιρό μαθαίνουμε να εμπιστευόμαστε περισσότερο το σώμα. Και στον τρόπο γραφής μου πολλές φορές θέλω να το φέρνω μπροστά, σε πρώτο πλάνο, είναι αυταπόδεικτο αυτό που συμβαίνει στο σώμα, αντίθετα με το συναίσθημα ακόμα και με τις ερμηνείες του μυαλού. Για αυτό θέλω να γράφω με τρόπο χειροπιαστό.
Σιμέλα: Πότε ένα προσωπικό βίωμα παύει να ανήκει στον ποιητή και γίνεται ποίημα;
Γιάννα: Όταν το εκφράζει έχοντας ανατρέξει στα πιο μύχια κομμάτια του, σε αυτά που παραμένουν σκοτεινά ή σκονισμένα μέσα του και δεν φοβάται να τα κοινωνήσει. Γιατί στην ποίηση, την γραφή, όπως και την τέχνη αυτό που είναι βαθύτατα δικό μας είναι που επικοινωνεί με τους άλλους τελικά. Το πότε όμως ένα ποίημα είναι έτοιμο και στέκεται πια ως αυτόνομο ποίημα, αυτό το καταλαβαίνει ο κάθε δημιουργός ξεχωριστά. Για μένα η ποίηση ομοιάζει με την γλυπτική και μέσα από την αφαίρεση φτάνω στο σημείο που μου αποκαλύπτεται -πρώτα σε μένα- ολοκληρωμένο ένα ποίημα.
Σιμέλα: Η σιωπή είναι για εσάς το αντίθετο της ποίησης ή μία ακόμη μορφή της;
Γιάννα: Η σιωπή είναι κομμάτι της ποίησης, είναι τόσο το ανείπωτο, που ο ποιητής αφήνει έξω από τις λέξεις και θα κληθεί να συμπληρώσει ο αναγνώστης, όσο και το πώς αναπνέει το ποίημα αφού με ένα τρόπο συνοδεύει τα σημεία στίξης.
Σιμέλα: Υπάρχει κάποιος στίχος σας που, όταν τον ξαναδιαβάζετε, αισθάνεστε πως δεν σας ανήκει πια
Γιάννα: Ναιείναι κάτι που συμβαίνει και το καταλαβαίνω μιλώντας με ανθρώπους που τιμούν τα ποιήματα μου. Θα έλεγα ας πούμε τον στίχο ‘‘ο θαυμασμός είναι ένα τραγούδι που γράφεται στην απουσία….’’από το ποίημα Τάμα, που νομίζω πια πως στέκει και από μόνος του.
Σιμέλα: Μετά τη ‘‘Σωστή απόσταση’’, αισθάνεστε ότι πλησιάσατε περισσότερο τον εαυτό σας ή ότι απομακρυνθήκατε από εκείνον που ήσασταν όταν τη γράφατε;
Γιάννα: Με την έκδοση της ‘‘Σωστής Απόστασης’’ από τις Εκδόσεις Συρτάριαισθάνθηκα ότι βρήκα τη φωνή μου, ως εκ τούτου ναι και τον εαυτό μου. Φυσικά, τη στιγμή που ορίζεις κάτι ξεκινάς και να το χάνεις, και μιας και ο δρόμος δημιουργείται περπατώντας, όπως έλεγε και ο Ισπανός ποιητής AntonioMachado, μπορούμε πάντα να προχωράμε και να συναντιόμαστε με νέες εκδοχές του εαυτού μας.
Κλείνοντας αυτό το άρθρο θα ήθελα να αναφέρω ότι η Γιάννα Τζιβελέκηανοίγει έναν νέο δρόμο στη δημιουργική πορεία με το έργο της αυτό. Και ίσως αυτή να είναι τελικά η ιδιαίτερη γοητεία της λογοτεχνίας: ότι κάθε βιβλίο δημιουργεί μια αφορμή για συνάντηση, σκέψη και επικοινωνία, ακόμη κι ανάμεσα σε ανθρώπους που δεν γνωρίζονται.
Την ευχαριστώ θερμά για τη συνομιλία μας και της εύχομαι καλοτάξιδο το υπέροχο βιβλίο της!
Το συνιστώ σε όσους θέλουν να διαβάσουν βαθιά και καλογραμμένη ποίηση.