Γράφει η Σοφία Αργυρόπαις, @silverchildsbooks
Διάβασα το βιβλίο "Forensic Architecture: η βία στο μεταίχμιο της ανιχνευσιμότητας" του Εγιάλ Βάιτσμαν, που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Νήσος ως τέταρτο μέρος της σειράς Αιχμές σε μετάφραση Δανάης Καπράλου κι επιμέλεια Στέφανου Λεβίδη.
Η Forensic Architecture είναι ένα ερευνητικό γραφείο που εφαρμόζει την αρχιτεκτονική σε δικαστικές υποθέσεις. Οι έρευνές του στρέφονται ενάντια στην κρατική κι εταιρική βία. Όταν κάποιο όργανο του κράτους ασκεί βία, συχνά το ίδιο το κράτος αρνείται να το παραδεχτεί και, καθότι έχει πρόσβαση στη Δικαιοσύνη, μπορεί να αποκρύψει τα στοιχεία του εγκλήματός του και να εμποδίσει την ανίχνευση του εγκλήματος, πράγμα που βλέπουμε να συμβαίνει με το δυστύχημα των Τεμπών. Τα άτομα στα οποία ασκήθηκε η βία, δυσκολεύονται πολύ να δικαιωθούν στο δικαστήριο έναντι της πολιτείας ή μιας μεγάλης εταιρείας, απ’ ό,τι έναντι σε οποιονδήποτε πολίτη. Η δικανική αρχιτεκτονική (μετάφραση του όρου “forensic architecture”) έρχεται εδώ ως αρρωγός αυτών των ατόμων.
Μέσα από βίντεο και οπτικό ή ηχητικό υλικό που ανιχνεύει στο διαδίκτυο κι αλλού, δημιουργεί σε μοντέλο υπολογιστή το χωρικό πλαίσιο, είτε αυτό είναι μέσα σε κτίριο ή ακόμα και σε δάσος, το περιβάλλον, δηλαδή, μέσα στο οποίο συντελέστηκε οποιοδήποτε βίαιο γεγονός, όπως η ρίψη βόμβας σε αμάχους, ή ένα περιστατικό αστυνομικής βίας με ακραίο παράδειγμα τη δολοφονία Γρηγορόπουλου. Στη συνέχεια κι όπου αυτό είναι εφικτό, συγκροτεί ηλεκτρονικές πλατφόρμες όπου ντόπιοι αυτόπτες κι αυτήκοοι μάρτυρες μπορούν να καταγράψουν παρόμοια περιστατικά, ή να δώσουν πληροφορίες για κάποιο συγκεκριμένο. Η έδρα του ερευνητικού γραφείου βρίσκεται στο Λονδίνο, αλλά ταξιδεύουν ανά τον κόσμο για να βοηθήσουν θύματα βίας.
Στο βιβλίο αυτό ο ιδρυτής του γραφείου, Εγιάλ Βάιτσμαν, παρουσιάζει αναλυτικά τη μεθοδολογία του, συγκεκριμένα έργα που έχει αναλάβει ανά τον κόσμο όπως στην Παλαιστίνη, στην Ουκρανία, τη Γερμανία, καθώς και δυσκολίες ή προκλήσεις που αντιμετώπισαν εντός κι εκτός δικαστηρίου. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η συνέντευξη που παρατίθεται στο παράρτημα ανάμεσα στον επιμελητή της έκθεσης που έγινε στην Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών το 2019, “For Ever More Images” και τέσσερα μέλη του γραφείου, των διευθυντή Βάιτσμαν, την αναπληρώτρια διευθύντρια, Χριστίνα Βαρβία, τον ελληνόφωνο ερευνητή, Νικόλα Ζέμπασιης, και τον συντονιστή πεδίου για την Ελλάδα, Στέφανο Λεβίδη, που υπογράφει και την επιμέλεια του βιβλίου. Συγκεκριμένα μιλούν για την ιδιαιτερότητα της Ελλάδας και τη συμβολή τους στις έρευνες για τις δολοφονίες του Παύλου Φύσσα και του Ζακ Κωστόπουλου, όπου κλήθηκαν από τους γονείς να βοηθήσουν στη δικαστική διαμάχη. Εκεί εντόπισαν ανακρίβειες στις καταθέσεις των αστυνομικών και άλλα κενά στην επίσημη αφήγηση κι έδωσαν υλικό στους δικηγόρους των συγγενών για να ενισχύσουν τη θέση τους έναντι των δολοφόνων.
Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Νήσος: https://e.nissos.gr/product/forensic-architecture