Γράφει η Σοφία Αργυρόπαις, @silverchildsbooks
Αυτό το καλοκαίρι διάβασα το πολυσέλιδο βιβλίο της Ονορέ Φανόν Τζέφερς “Τραγούδια αγάπης του Γ.Ε.Μπ. Ντυ Μπουά”, που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Πατάκη σε μετάφραση Μυρτούς Καλοφωλιά κι έχει λάβει πλήθος βραβείων. Είναι ένα βιβλίο για τη μαύρη φυλή και τα βάσανά της και ταυτόχρονα μια ιστορία της σύγχρονης Αμερικής.
Η συγγραφέας παρακολουθεί τρεις γενιές διαφόρων οικογενειών με μικτή καταγωγή από Ινδιάνους, μαύρους και λευκούς στην πολιτεία της Τζόρτζια. Πολύ κατατοπιστικά είναι τα οικογενειακά δέντρα στην αρχή του βιβλίου. Η αφήγηση χωρίζεται σε τρία μέρη που αναπτύσσονται παράλληλα. Τα κεφάλαια του πρώτου μέρους της αφήγησης ονομάζονται “Τραγούδια” κι εξετάζουν τον 19ο αιώνα με τον εκτοπισμό κι αφανισμό των Ινδιάνων από την έλευση των λευκών καθώς και τη δημιουργία του τρομερά βάναυσου θεσμού της δουλείας.
Έπειτα έρχεται η αφήγηση της Έιλυ Περλ Γκάρφιλντ, τελευταίας απόγονου της οικογένειας της Αγκάγιου, που γεννήθηκε το 1973, κι εξετάζει τη ζωή των οικείων της, την σεξουαλική κακοποίηση, τα πρώτα ερωτικά σκιρτήματα και τη μετέπειτα ακαδημαϊκή της πορεία, ενώ ιδιαίτερη εντύπωση κάνουν οι διακρίσεις που υπάρχουν ανάμεσα στα μέλη της ίδιας κοινότητας για την απόχρωση του δέρματος.
Ως τρίτη αφηγήτρια εμφανίζεται η μητέρα της Έιλυ, Μέυμπελ Λι Ντρίσκελ, γνωστή ως Μπελ, που μας αφηγείται τη δική της ιστορία στο κολλέγιο που πήγε αργότερα η κόρη της, και το κίνημα των δικαιωμάτων των χειραφετημένων πλέον αλλά πάντα διακρινόμενων μαύρων, που έλαβε χώρα τις δεκαετίες του 1950-60.
Το βιβλίο είναι επίσης ένα παλίμψηστο της ιστορίας των Αφροαμερικανών, με τους πρωτοπόρους και τους θεωρητικούς του αγώνα τους για απελευθέρωση και τα ίσα δικαιώματα, όπως ο Μπούκερ Ουάσινγκτον και φυσικά ο Γουΐλιαμ Έντουαρντ Μπέργκχαρτ Ντυ Μπουά του τίτλου, ο οποίος υπήρξε εξέχον μέλος της μαύρης κοινότητας και συνέβαλε στη δημιουργία της NACCP (Εθνικής Ένωσης για την Πρόοδο των Έγχρωμων Ατόμων). Κι εδώ ερχόμαστε στο μεγάλο φάουλ που θεωρώ ότι έκανε ο εκδοτικός με την επιλογή του ονόματος του Αφροαμερικανού θεωρητικού. Ο ίδιος ο Du Bois είχε ζητήσει το όνομά του να μην προφέρεται όπως στα γαλλικά, αν και είχε τέτοια καταγωγή, λόγω της αποικιοκρατίας. Ζητούσε το επίθετό του να διαβάζεται Ντου Μπόις, για να διαφοροποιηθεί από αυτήν την κατάσταση που είχε οδηγήσει τη μαύρη φυλή στα μεγαλύτερα σκοτάδια της ύπαρξης υπό το ζυγό των λευκών. Αυτή η διαφοροποίηση εκφράζει τον αγώνα που έδινε αυτός ο άνθρωπος κι αυτός ο λαός μέσα στις ΗΠΑ για ίσα δικαιώματα και ζωή. Η μεταφράστρια έχει κάνει εξαιρετική δουλειά, ειδικά στις παραπομπές στο τέλος του βιβλίου. Σε μια απ’ αυτές αναφέρει την επίσης Αφροαμερικανίδα συγγραφέα Μπελ Χουκς, η οποία (παράθεση από το βιβλίο:) “εστίασε σε ζητήματα φύλου, φυλής και κοινωνικής τάξης” και γράφει το όνομά της με πεζά γράμματα όπως ζητούσε η ίδια η Χουκς, για να δώσει έμφαση στο έργο κι όχι στο πρόσωπό της. Δηλαδή, για τη μεν χουκς σέβεται την επιθυμία της, για τον δε Ντου Μπόις όχι. Άκουσα ότι αυτό έγινε επειδή το “Ντυ Μπουά” είναι πιο γνωστό. Και θα συμφωνήσω. Το “Ντυ Μπουά” είναι ένα γνωστό γαλλικό όνομα στην Ελλάδα, αλλά κανείς δεν το έχει συνδυάσει με τον μαύρο θεωρητικό συγγραφέα, ο οποίος είναι ως επί το πλείστον άγνωστος στη χώρα μας. Δεν είναι κάτι αντίστοιχο του Έντγκαρ Άλαν Πόε, του οποίου σήμερα γνωρίζουμε, λόγω της διαδεδομένης αγγλομάθειας, ότι το όνομα στ’ αγγλικά προφέρεται Πόου, αλλά έτσι έγινε γνωστός στη χώρα μας όταν πρωτομεταφράστηκε, κι είναι όντως δύσκολο για έναν εκδοτικό να το αλλάξει.
Αν εξαιρέσουμε αυτήν την ευκαιρία που έχασαν οι Εκδόσεις Πατάκη να συστήσουν τον συγγραφέα στο ελληνικό κοινό με τον σωστό τρόπο, το βιβλίο είναι ένα πραγματικό έπος που αξίζει να διαβαστεί.
Καθότι οι αναφορές σε τραγούδια είναι πάρα πολλές, θεώρησα καλό να φτιάξω την playlist του βιβλίου, όχι στη γνωστή εφαρμογή, αλλά στο Youtube. Θα την βρείτε εδώ: https://www.youtube.com/playlist?list=PLCb-qjDnJwV4
Κι εδώ το βιβλίο: https://www.patakis.gr/books/9786180705423-ta-tragoudia-agapis-tou-g-e-b-nty-boua/?q=%CF%84%CF%81%CE%B1%CE%B3%CE%BF%CF%8D%CE%B4%CE%B9%CE%B1