Γράφει η Ερμιόνη Κοσκινά, @koski_er
Η Michelle McNamara, στο I’ll Be Gone in the Dark (2018), συνθέτει ένα υβριδικό έργο που ισορροπεί ανάμεσα στο true crime χρονικό, την προσωπική εξομολόγηση και τη συλλογική μνήμη. Στο επίκεντρο βρίσκεται ο διαβόητος «Golden State Killer» —όνομα που η ίδια καθιέρωσε—, ο οποίος τρομοκράτησε την Καλιφόρνια από τη δεκαετία του ’70 έως τις αρχές του ’80, αφήνοντας πίσω του δεκάδες βιασμούς και φόνους. Η McNamara δεν περιορίζεται σε μια στεγνή ανασύνθεση εγκλημάτων· ακολουθεί τα ίχνη με την εμμονική προσήλωση ερευνήτριας-ντετέκτιβ, αξιοποιώντας αρχειακό υλικό, συνεντεύξεις και προσωπικές σημειώσεις. Ο ίδιος ο τίτλος του βιβλίου, δάνειο από μια φράση που είπε ο δολοφόνος σε ένα από τα υποψήφιά του θύματα, εντείνει την ανατριχιαστική του δύναμη.
Η αφήγηση διακρίνεται για την έντασή της, συχνά αγγίζοντας τα όρια του λογοτεχνικού θρίλερ, χωρίς ποτέ να θυσιάζει την τεκμηρίωση. Η McNamara μετατρέπει την έρευνα σε στοχασμό για τη φθορά της μνήμης, τη βία που διαβρώνει κοινότητες και την παράξενη έλξη του «ανεξιχνίαστου». Παράλληλα, ενσωματώνει τις προσωπικές της φοβίες και εμμονές, χαρίζοντας στο έργο μια εξομολογητική διάσταση που το διαφοροποιεί από τα τυπικά δείγματα του είδους.
Ορισμένες ενότητες —ιδίως στο πρώτο μέρος— κινούνται σε πιο αργούς ρυθμούς, λόγω της ερευνητικής τους φύσης. Ωστόσο, η συγγραφέας καταφέρνει να τις εντάξει σε μια αφήγηση που παραμένει ζωντανή και αιχμηρή. Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο είναι ότι δεν αρκείται στη χαρτογράφηση της υπόθεσης· φωτίζει πώς η ίδια η αναζήτηση επηρέασε την ψυχή της, τις σχέσεις και τις συνήθειές της. Από την τρυφερότητα με την οποία επαναφέρει στη μνήμη τα θύματα ως πρόσωπα με ζωή και επιθυμίες, έως την ακριβή, σχεδόν ιδεοληπτική, αναπαράσταση της δικής της έρευνας, το έργο διαπερνάται από μια ενσυναίσθηση που δεν υποχωρεί ποτέ.
Η ειρωνεία της ιστορίας είναι πως η McNamara δεν πρόλαβε να ολοκληρώσει το έργο της· η έκδοσή του μετά τον θάνατό της, χάρη στη συνεργασία συναδέλφων και του συζύγου της, Patton Oswalt, καθώς και η μεταγενέστερη σύλληψη του δράστη μέσω γενετικής ανάλυσης, προσδίδουν στο βιβλίο μια σχεδόν προφητική χροιά. Αν και η αστυνομία ουδέποτε παραδέχτηκε τη συμβολή της McNamara στη σύλληψη του Joseph D’Angelo, η χρονική εγγύτητα της έκδοσης με την αποκάλυψη της ταυτότητάς του δύσκολα μπορεί να αγνοηθεί. Όχι επειδή εκείνη «έλυσε» την υπόθεση, αλλά γιατί η δημόσια διάσταση που της έδωσε άσκησε αδιαμφισβήτητη πίεση στις αρχές.
Έτσι, το I’ll Be Gone in the Dark δεν είναι μόνο μια συγκλονιστική καταγραφή εγκλημάτων, αλλά και μια μαρτυρία για το πάθος της συγγραφέως και για την πίστη ότι η αλήθεια —όσο κι αν αργεί— μπορεί τελικά να αποκαλυφθεί.
Υ.Γ. Το I’ll Be Gone in the Dark αποτελεί βιβλίο-σταθμό για το είδος του. Θα το πρότεινα ανεπιφύλακτα σε κάθε λάτρη του true crime, με την προειδοποίηση όμως ότι φέρει συναισθηματικό βάρος, εξαιτίας τόσο των θεματικών του όσο και των λεπτομερών περιγραφών της βίας που πραγματεύεται.
Το βιβλίο I’ll Be Gone in the Dark: One Woman’s Obsessive Search for the Golden State Killer κυκλοφόρησε το 2018 από τον εκδοτικό οίκο HarperCollins. Στα ελληνικά μεταφράστηκε το 2020 από τον Ιωάννη Μαραθάκη και κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αναγνώστης με τον τίτλο Θα χαθώ στο σκοτάδι.