Γράφει η redheadreads_gr
Η πτήση 655 της Iran Air, ήταν μια προγραμματισμένη επιβατική πτήση από την Τεχεράνη προς το Ντουμπάι μέσω του Μπαντάρ Αμπάς που καταρρίφθηκε στις 3 Ιουλίου 1988 από δύο πυραύλους εδάφους-αέρος SM-2MR που εκτοξεύτηκαν από το USS Vincennes, ένα καταδρομικό κατευθυνόμενων πυραύλων του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ.
Οι πύραυλοι έπληξαν το αεροσκάφος, ένα Airbus A300, ενώ πετούσε τη συνήθη διαδρομή του πάνω από τα χωρικά ύδατα του Ιράν στον Περσικό Κόλπο, λίγο μετά την αναχώρηση της πτήσης από τη στάση που έκανε στο Διεθνές Αεροδρόμιο Μπαντάρ Αμπάς. Και οι 290 επιβαίνοντες σκοτώθηκαν. Οι ΗΠΑ ζήτησαν απλώς συγγνώμη και το θέμα θεωρήθηκε λήξαν, χωρίς ποτέ να αποδοθεί δικαιοσύνη.
Στην πραγματική αυτή ιστορία, άγνωστη στο ευρύ κοινό, βασίζεται το πρώτο μυθιστόρημα του Ιρανού ποιητή Kaveh Akbar, ο οποίος γεννήθηκε στην Τεχεράνη, αλλά μεγάλωσε στην Αμερική. Ο «Μάρτυς», όπως είναι κι ο τίτλος του βιβλίου, πραγματεύεται τη ζωή του Σαμ Σάιρους, ενός τριαντάρη Αμερικάνου, γιου Ιρανών μεταναστών, ο οποίος απεξαρτητοποιημένος πια από τα ναρκωτικά και το αλκοόλ, αναζητά το νόημα της ζωής και κυρίως του θανάτου. Ο Σάιρους, ορφανός πλέον αφού κι οι δυο του γονείς έχουν φύγει από τη ζωή, με τη μητέρα του να είναι ένα από τα θύματα της μοιραίας πτήσης 655 της Iran Air, αναπτύσσει μια εμμονή με το θάνατο και την αυτοθυσία, αφού πιστεύει πως οι ζωές των δικών τους ανθρώπων σπαταλήθηκαν χωρίς το άδοξο τέλος τους να σημαίνει κάτι. Επιθυμεί, με άλλα λόγια, να ζήσει την υπόλοιπη ζωή του παράγοντας «τέχνη που οι άνθρωποι θα πιστεύουν πως έχει σημασία.» Έτσι, βάζει σε εφαρμογή το μεγαλεπήβολο σχέδιό του, να γράψει δηλαδή ένα βιβλίο μαρτύρων, μιας ιδιότητας τόσο σημαντικής στην ιστορία της πατρίδας του, του Ιράν. Η προσπάθειά του αυτή όμως, θα ανακινήσει το οικογενειακό του παρελθόν, φέρνοντας στο φως μια ιστορία γεμάτη αναπάντεχα μυστικά.
Μέσα από τα τριανταδύο κεφάλαια αυτού του τόσο πρωτότυπου και καλογραμμένου μυθιστορήματος, ξετυλίγεται το κουβάρι της ζωής του Σαμ Σάιρους, αλλά και των δικών του «γήινων μαρτύρων», δηλαδή των μελών της οικογένειάς του. Οι εναλλαγές σε παρελθόν και παρόν αλλά κι οι πολλαπλοί πρωτοπρόσωποι αφηγητές, δίνουν βάθος στην ψυχογράφηση που επιχειρεί να κάνει ο συγγραφέας στους ήρωές του, με τις διαφορετικές οπτικές γωνίες να συνθέτουν την πολυπρισματική απεικόνισή όχι ενός αλλά δύο εθνών, του Ιράν και των HΠΑ αντίστοιχα. Το πληθωρικό μυθιστόρημα του Ακμπάρ, παρέχει πλούτο πληροφοριών για τη ζωή στην Τεχεράνη, τη σημασία της πίστης και της προσευχής, τον καταλυτικό ρόλο των θρησκευτικών ηγετών της, το ιρανικό εκπαιδευτικό σύστημα, την υποχρεωτική κατάταξη στον Ιρανικό στρατό αλλά και την αντιμετώπιση των πεσόντων στα πεδία της μάχης, οι οποίοι μετονομάζονταν σε «μάρτυρες», ενισχύοντας έτσι το εθνικό φρόνημα. Όμως κι η ζωή στις ΗΠΑ, ειδικά όταν κάποιος είναι παιδί μεταναστών, απεικονίζεται με μεγάλη γλαφυρότητα κι ειλικρίνεια, αφού ο συγγραφέας ενσωματώνει στην αφήγησή του πολλά αυτοβιογραφικά στοιχεία από τη διαβίωση του στην Αμερική, προερχόμενος κι εκείνος από μια άλλη χώρα, αυτή του Ιράν. Δε διστάζει επίσης, μέσω των ηρώων του, να στηλιτεύει την πολιτική Τραμπ, το ρατσιστικό υπόβαθρο της διακυβέρνησής του, αλλά και να τονίσει πως τώρα, όπως και παλαιότερα, ανθρώπινες τραγωδίες, όπως αυτή που τον ενέπνευσε να γράψει το εν λόγω βιβλίο, πολλάκις μετατρέπονται σε μέσο χειραγώγησης του όχλου, χωρίς ποτέ να υπάρχει πραγματικό ενδιαφέρον για τα θύματα και τους οικείους τους.
Ωστόσο, παρά τις πολιτικές και κοινωνικές του προεκτάσεις, το μυθιστόρημα του Kaveh Akbar έχει σαν κεντρικό θεματικό του άξονα, εκτός από το θάνατο, την τέχνη, τις αμέτρητες εκφάνσεις της και τον ζωτικής σημασίας ρόλο της, αφού για τον ήρωά του, όπως πιθανόν και για τον ίδιο τον συγγραφέα, η τέχνη αποτέλεσε σανίδα σωτηρίας και μοναδικός τρόπος έκφρασης των βαθύτερων προβληματισμών του. Ο Σαμ Σάιρους ανασκαλεύει το παρελθόν του ψάχνοντας να βρει απαντήσεις σε απορίες που ούτε ο ίδιος γνώριζε πως είχε, επιδίδεται σε ατέρμονους φιλοσοφικούς διαλόγους με ζωντανούς και νεκρούς, προσπαθεί να καλύψει το δυσθεώρητο κενό μέσα του, καταφεύγοντας σε καταχρήσεις που μούδιαζαν παρωδικά τον πόνο, χωρίς ποτέ να τον απαλύνουν εντελώς, γνωρίζοντας μονάχα πως «η ομορφιά είναι ο ορίζοντας προς τον οποίο οφείλει να βαδίζει κάθε σπουδαίο έργο τέχνης».
Ο «Μάρτυς» του Kaveh Akbar είναι, αναντίρρητα, ένα σπουδαίο έργο τέχνης, ένας αριστουργηματικός συγκερασμός ποιητικού λόγου και κοφτερής πρόζας, μια λυρική σπουδή πάνω στην ταυτότητα, τη γλώσσα και το αίσθημα του ανήκειν. Το πρωτότυπο αυτό μυθιστόρημα, είναι η συναρπαστική καταγραφή της επώδυνης περιδίνησης ενός ανθρώπου στα ταραγμένα νερά της ζωής, μέχρι αυτή να μετουσιωθεί σε τέχνη που σε διαπερνά με την ομορφιά της. Ένα δεξιοτεχνικά γραμμένο μυθιστόρημα, που προβληματίζει, συγκινεί και συναρπάζει με το αναπάντεχο τέλος του.
Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ίκαρος σε μετάφραση της Μυρσίνης Γκανά. Το εκπληκτικό εξώφυλλό του επιμελήθηκε το Baris Sehri Design Studio.
redheadreads_gr