Γράφει η Σιμέλα Θωίδη, @_xristof.simelina_ / @_vivliothiki_
Το συγκεκριμένο βιβλίο αποτελεί κραυγαλέο παράδειγμα που τεκμηριώνει την βαθύτερη πεποίθηση μου σχετικά με τη τέχνη: η τέχνη δεν μπορεί να μπει στα καλούπια κανόνων και θεωριών, και για αυτό τον λόγο, δεν είναι απλώς μια άστοχη απόπειρα, αλλά και προσβλητική. Η πραγματική τέχνη είναι κατάθεση ψυχής, επαναστατικό πυροτέχνημα, ψυχικό άγγιγμα. Αυτά ακριβώς βρήκα στο "La spina rosa" της Στέβης Λύτρα και για αυτό αποφάσισα να γράψω μια βιβλιοπαρουσίαση/βιβλιοπρόταση και όχι μια άτοπη κριτική. Το έργο της ήταν αγκάλιασμα ανησυχιών και μούδιασμα συνειδήσεων. Το διάβασα με διαλείμματα και κοφτές ανάσες και πλέον, έφτασε η ώρα να σάς γράψω για αυτό.
Προχωρώντας σε μια μικρή έρευνα των γραπτών της ερεθισμάτων στο διαδίκτυο, κατόπιν της δικής μου εσωτερικής διερεύνησης, έφτασα στο ερώτημα του ποιο είναι το βασικό μοτίβο αυτού του έργου. Συνήθως, οι συγγραφείς συμπυκνώνουν το περιεχόμενο και το νόημα του βιβλίου τους στον τίτλο τους. "La spina rosa" σημαίνει "Το κόκκινο αγκάθι", δηλαδή το ορόσημο της ιστορίας. Διαβάζοντας το έργο κατανόησα ότι το κύριο συστατικό του είναι η ψυχολογική βία της γυναίκας από τον σύντροφό της, μια επικίνδυνη χειριστική αντιμετώπιση, που κάλλιστα θα μπορούσε να οδηγήσει σε ένα από τα πολλά γνωστά μας περιστατικά γυναικοκτονιών.
Αυτή ακριβώς η συμπεριφορά περιγράφεται μεταφορικά από τον τίτλο. Το αγκάθι πονάει όταν τρυπά το ανθρώπινη σώμα. Είναι μια μικρή πράξη βίας που πολλές φορές δεν φαίνεται στο σώμα μας λόγω της μικροσκοπικής έκτασης του τρυπήματος. Αναλογικά, αυτό συμβαίνει στη ψυχή. Η βία που μπορεί να υφίσταται για χρόνια ένας άνθρωπος - εδώ μια γυναίκα από τον σύντροφο της, με άλλα λόγια από τον άνθρωπο που είχε αγαπήσει - μπορεί οπτικά να μην φαίνεται στους γύρω του, όμως πάντοτε υπάρχει σαν ένα τεράστιος και βαρύς ξύλινος σταυρός που κουβαλά αόρατα το σώμα. Μια ζωή λοιπόν, που θυμίζει να είναι βγαλμένη από τα καλύτερα στο είδος τους ψυχολογικά θρίλερ.
Το έργο δεν στέκεται σε σκηνικές φαμφάρες και πολύπλοκα γεγονότα. Αντιθέτως, η πολυπλοκότητα του φωτογραφίζεται μέσα από την ανάλυση του ψυχισμού της ηρωίδας, την κόντρα της λογικής με το συναίσθημα της, τον εσωτερικό της πόλεμο, τη σύγκρουση, τον φόβο και τον πνιγμό. Με άλλα λόγια, τα κύματα της ψυχής της προκειμένου να καταφέρει να αποφασίσει να ξεφύγει οριστικά και αμετάκλητα από μια σχέση σαν κι αυτή, από τη σχέση θύτη - θύματος, και όχι μια ρομαντική κι ευτυχισμένη σχέση.
Η συγγραφέας δεν διστάζει να βουτήξει τον αναγνώστη στα βαθύτερα σκοτάδια της ανθρώπινης ψυχής και αυτό το κάνει τόσο από τη μεριά του θύματος, αλλά και από τη μερικά του θύτη, στοιχείο εξαιρετικά εντυπωσιακό για έναν τόσο νέο άνθρωπο και φυσικά για μια νέα συγγραφέα. Η επανάστασή της απέναντι σε όσα θα ήθελαν να πουν πολλές γυναίκες, φωτίζεται δυναμικά από την επανάσταση της γυναίκας του έργου της. Η ένταση της μπορεί με ευκολία να δημιουργήσει ένα σύννεφο ενσυναίσθησης σε όλους τους αναγνώστες που διαθέτουν συναισθηματικό βάθος, είτε έχουν υπάρξει θύματα κακοποίησης είτε όχι. Αποτελεί έργο - τροφή για σκέψη, γραμμένο με ωριμότητα και σύνεση. Η λύτρωση τελικά απογειώνει την ιστορία μετατρέποντάς την σε ένα ξεχωριστό κομμάτι της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας.
Στο σημείο αυτό θα ήθελα να αναφέρω ότι ο πνιγμός της ηρωίδας συνυφαίνεται από διάφορους παράγοντες, όπως οι στυγνές πατριαρχικές κοινωνίες του σήμερα και οι ταμπού συμπεριφορές, όπως τις ονομάζει η κοινωνία, που στερούν από τους ανθρώπους να έρθουν σε επαφή με τον εαυτό τους μέσω ψυχολογικών θεραπευτικών συνεδριών και ενημέρωσης των νέων για τα όρια των συμπεριφορών και τον σεβασμό προς εκείνους και προς τους γύρω τους. Οι ήρωες μπορούν σαφώς να αντιπροσωπεύσουν ένα σημαντικό ποσοστό των νέων, αλλά και των μεγαλύτερων ηλικιακά ανδρών και γυναικών του σήμερα. Απότοκο όλων των παραπάνω είναι η κρίση ταυτότητας της ηρωίδας και η έντονη ψυχολογική βία προς το πρόσωπό της. Ο έρωτας συνθλίβεται από διαστρεβλωμένες απόψεις της αγάπης.
Σχετικά με τη γραφή της Στέβης Λύτρα μπορώ να πω, πως πρόκειται για μια κοφτερή πένα που ζυγίζει καλά τα όσα θέλει να πει, κι έπειτα τρυπά με τις λέξεις της. Είναι απλή, βατή, με λεπτομερείς περιγραφές. Δεν χαρακτηρίζεται από επικοινωνιακά "πυροτεχνήματα" και στολισμούς. Γράφει με λιτότητα και περιγράφει τη ρεαλιστική διάσταση της ωμής βίας. Η ανάγκη της να στηλιτεύσει αυτό το τόσο καίριο κοινωνικό ζήτημα οδηγεί πολλές φορές στην αλλαγή του ρυθμού της γλώσσας, η οποία με τη σειρά της ηρεμεί πότε πότε τον αναγνώστη, πριν χτυπήσει ξανά στο κέντρο της σκέψης του.
Καλές αναγνώσεις!